KBN
ul. Wspólna 1/3 
00-529 Warszawa 53, Polska

OFFSET

I. Czym jest; i czym może być.

 Offset (z ang. wyrównanie, kompensata) oznacza system kompensacji wydatków ponoszonych przez kraj dokonujący za granicą zakupów uzbrojenia i sprzętu wojskowego. Jakkolwiek instytucja offsetu ma swoich zwolenników i przeciwników, to jednak w obecnym świecie znalazła sobie już trwałe miejsce i stała się nieodłącznym elementem towarzyszącym dużym kontraktom zakupów uzbrojenia. Przeważyły argumenty, że pieniądze podatników wydane na zakupy uzbrojenia za granicą powinny zwracać się w kraju jako wymuszone działania offsetodawcy w postaci np. zamówień dla rodzimego przemysłu, otwarcia rynków zagranicznych, wspólnego angażowania się w przedsięwzięcia o istotnym znaczeniu dla rozwoju ekonomicznego itp. Pozom kompensacji zależy od zastosowanych tzw. współczynników offsetowych oraz twardości negocjacji.

Kwestia offsetu regulowana jest różnie w różnych krajach; w kilku krajach jest to regulacja ustawowa. W Polsce przyjęto rozwiązanie ustawowe. Ustawa z dnia 10 września 1999 r. o niektórych umowach kompensacyjnych zawieranych w związku z umowami dostaw na potrzeby obronności i bezpieczeństwa państwa  (Dz.U.99.80.903 z późn. zm.) oraz związane z nią rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad zaliczania zobowiązań offsetowych zagranicznego dostawcy uzbrojenia lub sprzętu wojskowego na poczet wartości umowy offsetowej i wielkości mnożników dla zobowiązań offsetowych bezpośrednich i pośrednich (Dz.U. 00.66.792) oraz z dnia 1 sierpnia 2000 r. w sprawie regulaminu organizacyjnego Komitetu do Spraw Umów Offsetowych (Dz.U. 00.66.793) określają całościowo te kwestie. Przyjęto, że:

 W art. 5. ustawy  określono  ogólnie obszary lokowania offsetu: Jest to, w wielkim skrócie, próba określenia czym jest offset. Określenie, czym może być  - jest bardziej złożone.

Offset jest uważany jako efektywny instrument w handlu międzynarodowym, przyczyniający się do rozwoju gospodarki, przynoszący korzyści w zakresie polityki eksportowej i importowej.

Korzyści dla importerów:

Korzyści dla eksporterów: Transakcje kompensacyjne, pomimo że powinny wpływać stymulująco na rozwój gospodarczy kraju-importera, mogą być również przyczyną zainicjowania negatywnych tendencji i doprowadzić nawet do pogorszenia sytuacji firm czy nawet całych obszarów gospodarki na co prawda wyższym niż przed offsetem poziome technologicznym. Praktyka wskazuje na różne tego typu zagrożenia, jakie mogą występować przy realizacji offsetu.

Doświadczenia innych krajów z realizacji offsetu są bardzo różne; generalnie  sukcesami na tym polu mogą pochwalić się głównie Finlandia, Republika Południowej Afryki, Izrael. W Finlandii wynegocjowany offset towarzyszący zakupom samolotu F-18 Hornet doprowadził m.in. do wykreowania firmy elektronicznej Nokia na światowego dzisiaj lidera  rynku telefonii komórkowej. Oprócz bardzo trafnego wyboru, Finowie okazali się konsekwentni w utrzymaniu przyjętej strategii. Inne kraje nie osiągnęły tak spektakularnych i trwałych efektów merytorycznych i ekonomicznych.

Doświadczenia Polski w realizacji offsetu są raczej niewielkie. Dotychczas zawarto trzy umowy offsetowe (o wartości ok. 300 mln USD) towarzyszące zakupom uzbrojenia. Niemniej jednak, choć okres obowiązywania ustawy offsetowej jest krótki a kontrakty na dostawę uzbrojenia  niewielkie, to niezbędne okazało się wprowadzenie do ww. aktów prawnych pewnych zmian i uzupełnień porządkujących i usprawniających realizację przedsięwzięć offsetowych, zwiększających aktywne kształtowanie propozycji zobowiązań offsetowych w tym rolę i znaczenie rokowań, precyzujących zadania Komitetu do Spraw Umów Offsetowych.

II. Aktualne (i przyszłe) wyzwania.

W związku z planowanymi przez Polskę w najbliższym czasie znacznie większymi zagranicznymi zakupami sprzętu i uzbrojenia na potrzeby Sił Zbrojnych RP oraz wynikającymi z mocy Ustawy z dnia 10 września 1999 r. o niektórych umowach kompensacyjnych zawieranych w związku z umowami dostaw na potrzeby obronności i bezpieczeństwa państwa zobowiązaniami zagranicznych dostawców do zaangażowania określonych środków w Polsce, powinniśmy umieć określić obszary efektywnego lokowania offsetu i wpływać aktywnie na jego kształtowanie w konkretnych przedsięwzięciach.

Powinny być to przede wszystkim te dziedziny lub wręcz konkretne przedsięwzięcia (projekty), w których ulokowane wsparcie offsetodawcy (nowoczesne technologie, know-how, inwestycje, wsparcie kapitałowe, zamówienia zagraniczne, otwarcie rynków zewnętrznych dla polskich produktów, tworzenie nowych miejsc pracy itp.) może najefektywniej przyczynić się do osiągnięcia celu bezpośredniego, tj. wzrostu gospodarczego, jak również szeroko rozumianego rozwoju kraju.

 Zobowiązania offsetowe mogą mieć charakter zlecenia produkcji pewnych komponentów związanych z kontraktem, mogą jednak także dotyczyć całkiem nowych przedsięwzięć. W szczególności może to polegać na rozwoju nowych produktów i technologii. Ustawa offsetowa stwarza zatem potencjalne możliwości finansowania przedsięwzięć innowacyjnych i rozwoju technologicznego polskich firm.

III. NAUKA w offsecie ( - offset w NAUCE).

Znaczną rolę i miejsce może, i powinna, znaleźć w programach offsetowych nauka. Potencjał aktualny i możliwości szerokiego otwarcia polskich jednostek badawczo-rozwojowych, instytutów PAN i uczelni wyższych na współpracę z zagranicznymi ośrodkami naukowo-badawczymi w tworzeniu naturalnego pomostu do współpracy między podmiotami gospodarczymi, w szczególności  przemysłowymi, mogą w ramach przyszłych programów offsetowych zyskać niepowtarzalną szansę wsparcia.

 W tej sytuacji niezbędne jest dokonanie przez środowiska naukowe przeglądu aktualnych możliwości, realizowanych obecnie (i wcześniejszych) przedsięwzięć, w szczególności projektów badawczych i celowych, pod kątem wybrania tych projektów, firm, zespołów badawczych, które mogłyby być dobrą propozycją do realizacji w ramach zobowiązań offsetowych. Należy oczekiwać, że taka oferta spotka się z właściwą reakcją ze strony organów ustawowych odpowiedzialnych za realizację offsetu.

Zgodnie z ustawą offsetową minister właściwy do spraw gospodarki jest odpowiedzialny ostatecznie za całość spraw związanych z rozpatrywaniem ofert, negocjacjami i podpisaniem umów offsetowych oraz realizacją offsetu. Komitet do Spraw Umów Offsetowych - organ ustawowy działający przy ministrze właściwym do spraw gospodarki -  jest ciałem opiniodawczo-doradczym, wspierającym ministra merytorycznie i analitycznie we wszystkich fazach realizacji przedsięwzięć offsetowych.

Zainteresowani udziałem w realizacji konkretnych przedsięwzięć w ramach zobowiązań offsetowych zagranicznych dostawców, powinni wykorzystać wszelkie dostępne kanały i formy - właściwe jednak dla danego etapu zaawansowania prac - do przedstawienia własnych projektów i ofert. Naturalnym kanałem dla tego celu może być przedstawiciel resortowy - członek Komitetu do Spraw Umów Offsetowych; mogą to być również wcześniejsze kontakty z Ministerstwem Gospodarki oraz z organizacjami i podmiotami gospodarczymi zaangażowanymi już w tę problematykę.

Przyjęta ostatnio Ustawa z dnia 7 czerwca 2002r. o zmianie ustawy o niektórych umowach kompensacyjnych zawieranych w związku z umowami dostaw na potrzeby obronności i bezpieczeństwa państwa (Dz.U. 02.81.733) wprowadza sygnalizowane wcześniej zmiany, rozszerza skład Komitetu do Spraw Umów Offsetowych, daje  możliwość zlecania czynności związanych z przygotowaniem i realizacją umowy offsetowej Agencji Rozwoju Przemysłu S.A. oraz obliguje do powierzania obsługi bankowej umów offsetowych bankowi państwowemu.  Uchwalone na jej podstawie  przez Radę Ministrów w dniu 2 lipca 2002 r. rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad zaliczania zobowiązań offsetowych zagranicznego dostawcy uzbrojenia lub sprzętu wojskowego na poczet wartości umowy offsetowej  precyzuje sposób zaliczania zobowiązań offsetowych oraz określa wielkości mnożników (współczynników) offsetowych  (Załączniki nr 1 - 3).

IV. Procedury.

 Procedura zgłaszania wniosków przez polskie podmioty zainteresowane uczestnictwem w reaIizacji zobowiązań offsetowych zagranicznych dostawców nie została jak dotąd ściśle ustalona. Zawarte pierwsze kontrakty oraz działania przygotowawcze prowadzone w kilku następnych, wskazują na występującą dużą różnorodność możliwych powiązań poczynając od  nawiązanych wcześniejszych kontaktów - z niejednokrotnie podpisanym już porozumieniem (MoU) w sprawie przyszłej realizacji zobowiązań offsetowych, poprzez  własne, dobrze przemyślane i przygotowane konkretne projekty, kończąc na zupełnie nieskorelowanych wnioskach o dofinansowanie własnych projektów i potrzeb (granty).

 Procedura ta (zgłaszania wniosków) pozostanie zapewne w dalszym ciągu mało sformalizowana. Jednak w celu przybliżenia zainteresowanym pełnego kontekstu przedsięwzięć jakie mogą być podejmowane w ramach realizacji zobowiązań offsetowych zagranicznego dostawcy, można wskazać na kilka istotnych elementów, jakie powinna zawierać oferta polskiego podmiotu. Są to:

Powyższe informacje (oferta) powinny być przygotowane w miarę syntetycznie, ale na tyle wyczerpująco, aby mogła być przeprowadzona wstępna ocena  projektu i podjęte dalsze działania w przypadku akceptacji.

Oferent powinien być przygotowany na niezwłoczne podjęcie konkretnych merytorycznych rozmów i negocjacji zarówno z polskim zespołem negocjującym kontrakt jak i z offsetodawcą.

Zainteresowane podmioty z obszaru NAUKI mogą składać swoje oferty w Komitecie Badań Naukowych, adresując je najlepiej na Biuro Spraw Obronnych urzędu KBN.

Adres dla korespondencji:
Komitet Badań Naukowych
Biuro Spraw Obronnych
ul. Wspólna 1/3
00-529 Warszawa

Tel.:   (+22)-621-59-41
Fax:   (+22)-529-22-77
e-mail: bo@kbn.gov.pl

płk mgr inż. Andrzej Grochulski
Warszawa, 02.07.2002 r.


Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 lipca 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad zaliczania zobowiązań offsetowych zagranicznego dostawcy uzbrojenia lub sprzętu wojskowego na poczet wartości umowy offsetowej

Załączniki:

Załącznik nr 1
Załącznik nr 2
Załącznik nr 3

 

Ostatnia modyfikacja:  31 lipca 2002  roku



BACK