Aktualności   |   Definicja   | Komitet Sterujący   |   Dokumenty   |   Konferencje   |  Kontakt
.
.
.
.....Co to jest Foresight?
.

         Program Foresight realizowany jest z inicjatywy Ministra Nauki, koordynowany przez Ministerstwo Nauki i Informatyzacji i prowadzony we współpracy z Ministerstwem Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Został on ujęty jako jedno z działań w zakresie wspierania innowacyjności w dokumencie pt. "Plan działań prowzrostowych w latach 2003- 2004" przyjętym przez Radę Ministrów 1 lipca 2003 r. i przewidzianym do uruchomienia w IV kwartale 2003 r.

   ...  Foresight to przedsięwzięcie upowszechnione w świecie w latach 90. XX wieku, mające na celu wskazanie i ocenę przyszłych potrzeb, szans i zagrożeń związanych z rozwojem społecznym i gospodarczym oraz przygotowanie odpowiednich działań wyprzedzających z dziedziny nauki i techniki. Zarówno sam proces foresightu, jak i jego wyniki, są wykorzystywane przede wszystkim jako sposób tworzenia a następnie realizacji polityki naukowej, technicznej i innowacyjnej państwa oraz jako narzędzie rozwijania w społeczeństwie kultury myślenia o przyszłości. Program Foresight włącza przedstawicieli władzy publicznej, przemysłu, organizacji pozarządowych, organizacji badawczych oraz społeczeństwo do otwartej, ukierunkowanej dyskusji nad przyszłością. Odbywa się ona m.in. w formie dyskusji panelowych, warsztatów celowych, metody Delphi, scenariuszy rozwoju dziedzin i seminariów. Wyniki foresight informują decydentów o nowych tendencjach rozwojowych, pomagają uzgodnić scenariusze rozwoju, pozwalają zharmonizować działania partnerów społecznych (rządu, środowisk naukowych i przemysłowych, małych i wielkich firm, sektorów gospodarki) oraz służą pomocą w ustaleniu kryteriów finansowania nauki i techniki. 
 

Foresight jest procesem kreowania kultury myślenia społeczeństwa o przyszłości, w którym zarówno naukowcy, inżynierowie, jak przedstawiciele przemysłu czy pracownicy administracji publicznej biorą udział w wyznaczaniu strategicznych kierunków rozwoju badań i rozwoju technologii w celu przysporzenia jak największych korzyści ekonomicznych i społecznych w gospodarce. Uczestniczący w projektowaniu Foresight ustalają priorytetowe kierunki badań wspólnie tworząc wizję przyszłych osiągnięć. 

Współczesne określanie foresightu obejmuje następujące działania:

  • wskazywanie priorytetów inwestycyjnych w sferze badań i rozwoju technologicznego poprzez odkrywanie potencjalnych możliwości 

  • .
    Dotyczy metod wyznaczania priorytetów za pomocą programów ogólnych oraz ich późniejszego wykorzystania i wdrażania przy pomocy uszczegółowionych programów sektorowych.
    .
  • zmiana orientacji nauki i systemu innowacji

  • .
    Sytuacja, w której nauka nie spełnia potrzeb kraju, ma miejsce niemal we wszystkich krajach byłego bloku socjalistycznego. Nastąpiło to przez zorientowanie potencjału badawczego na te dziedziny przemysłu, które przestały już być kluczowe, co więcej znajdują się w recesji i potrzebują daleko idącej restrukturyzacji (górnictwo, przemysł maszynowy).
    .
  • przedstawienie żywotności nauki i badań naukowych

  • .
    Foresight jest jakby "witryną sklepową" demonstrującą dostępne osiągnięcia technologiczne oraz oszacowanie możliwości absorpcji tychże osiągnięć przez przemysł.
    ..
  • wprowadzanie nowych składników do debaty na temat foresightu

  • .
    Aktualnie dostrzegalne są tendencje włączenia do procesu nie tylko ekspertów, ale także pracodawców oraz przedstawicieli różnych społeczności np. młodzieży, którzy w ten sposób mają pewien wpływ na kształtowanie polityki innowacyjnej państwa.

       Polski program Foresight uruchomiony został w IV kwartale 2003 r. Jego pierwszy etap stanowi pilotażowy projekt Foresight w obrębie pola badawczego "Zdrowie i Życie". Wybór tego pola został dokonany z następujących względów:

  • przyjmuje się, że paradygmat technologiczno-gospodarczy XXI wieku opierał się będzie na biotechnologii, nastawionej na problematykę medycyny, rolnictwa oraz produkcji żywności wysokiej jakości (w chwili obecnej inwestycje w technologie informatyczne przestały być źródłem przewagi konkurencyjnej państw i organizacji, ponieważ infrastruktura informatyczna stała się takim samym podstawowym składnikiem działalności gospodarczej i publicznej, jak na przełomie XIX i XX w. elektryczność i komunikacja telefoniczna),
  • pole badawcze "Zdrowie i Życie" integruje różnorodną problematykę naukową, technologiczną, gospodarczą i społeczną związaną z możliwością rozwoju gospodarki i poprawą jakości życia w Polsce,
  • ideą pilotażowego projektu Foresight jest określenie kierunków badań, technologii, usług oraz produkcji rolniczej i przemysłowej, które mają szansę wpłynąć na poprawę stanu zdrowia społeczeństwa oraz na przyśpieszenie tempa rozwoju społecznego i gospodarczego, w celu stworzenia dla nich preferencji w przydziale środków budżetowych. 
        Uruchomienie pełnego Narodowego Programu Foresight (II etap) planuje się na lipiec 2004 r., gdy zostaną opracowane raporty cząstkowe ze szczegółowych pól badawczych projektu pilotażowego. Zakończenie realizacji całego pilotażowego projektu Foresight w dziedzinie "Zdrowie i Życie" nastąpi do końca 2004 r., natomiast zakończenie Narodowego Programu Foresight przewiduje się do końca 2006 r.
W prace nad pilotażowym projektem Foresight zostaną włączeni:
  • przedstawiciele wybranych organów administracji rządowej, istotnych z punktu widzenia pola badawczego "Zdrowie i Życie",
  • eksperci ds. foresightu z Unii Europejskiej,
  • naukowcy z Polskiej Akademii Nauk i Polskiej Akademii Umiejętności, jednostek badawczo-rozwojowych oraz wyższych uczelni państwowych i niepaństwowych,
  • przedstawiciele biznesu, funkcjonujący w cieszących się uznaniem na rynku firmach farmaceutycznych, a także produkujący żywność wysokiej jakości, sprzęt medyczny oraz wdrażający nowoczesne technologie w medycynie, służbie zdrowia i produkcji żywności,
  • przedstawiciele społecznych instytucji naukowych,
  • przedstawiciele mediów (dzięki współpracy z mediami możliwe będzie przeprowadzenie debaty z udziałem społeczeństwa, prowadzącej do koordynacji wspólnych działań dla rozwoju gospodarki i poprawy jakości życia w Polsce),
  • przedstawiciele ugrupowań politycznych, które kształtują opinię społeczną, propagując swoje programy partyjne i posiadają zdolność przekonywania społeczeństwa o swoich racjach.
       Współpraca z wymienionymi grupami aktorów społecznych może pomóc w lepszym zrozumieniu problematyki i celu, jakiemu służy realizacja Narodowego Programu Foresight, a przede wszystkim wdrożeniu jego wyników.

       Rezultatem Narodowego Programu Foresight w Polsce powinno być ukierunkowanie rozwoju badań i technologii na dziedziny gwarantujące dynamiczny rozwój gospodarczy w perspektywie średnio i długookresowej oraz racjonalizacja nakładów realizowanych ze środków publicznych. Wyniki Narodowego Programu Foresight powinny stanowić podstawę do przygotowania Narodowego Planu Rozwoju na lata 2007-2013. Ponadto, efektem Narodowego Programu Foresight powinno być stworzenie języka debaty społecznej oraz kultury budowania wizji myślenia o przyszłości, prowadzące do koordynacji wspólnych działań dla rozwoju gospodarki i poprawy jakości życia w Polsce. 

       Środki na realizację programu Foresight 2003-2006, zostały zaplanowane w budżecie nauki oraz w ramach Funduszy Strukturalnych Unii Europejskiej.

       W związku z uruchomieniem Programu Foresight wydaje się uzasadnione wstrzymanie się z definitywnym określeniem ostatecznego kierunku rozwoju badań naukowych i prac rozwojowych do czasu uzyskania jego wyników. Natomiast priorytety, jakie wynikają z Narodowego Planu Rozwoju w zakresie kierunków alokacji środków na dzień dzisiejszy obejmują sfery BIO, INFO, TECHNO i EDU i są zgodne z priorytetami Unii Europejskiej w tym zakresie. 

...
.


Aktualności   |   Definicja   | Komitet Sterujący   |   Dokumenty   |   Konferencje   |  Kontakt         Departament Strategii i Rozwoju Nauki ...