ul. Wspólna 1/3
00-529 Warszawa 53

Projekt ustawy o finansowaniu nauki

Warszawa, 28 lipca 2003
Minister Nauki
Przewodniczący
Komitetu Badań Naukowych
Michał Kleiber


Szanowni Państwo.

Na stronie internetowej Ministerstwa Nauki i Informatyzacji, 3 lipca br., została umieszczona kolejna, trzecia wersja projektu ustawy o finansowaniu nauki. Po jej opublikowaniu nadeszło pod moim adresem kilka listów krytykujących zbyt krótki termin (trzy tygodnie) przygotowania opinii i niedogodności okresu konsultacji (wakacje, przyjęcia na studia, urlopy, brak posiedzeń rad wydziałów, a więc i opinii zbiorowych etc.).
Pragnę przypomnieć, że publiczna dyskusja nad projektem ustawy toczy się od ponad roku. Najważniejsze daty w jej kalendarium to:
12.02.2002 – pierwszy projekt założeń do ustawy, początek dyskusji środowiskowej nad założeniami, w tym podczas obrad gremiów reprezentatywnych dla całego środowiska naukowego, a w szczególności:

12.02.2002 – Komisji ds. Edukacji, Nauki i Młodzieży Sejmu RP,
09.04.2002 – Prezydium Polskiej Akademii Nauk wspólnie z Prezydium Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich,
11.04.2002 – Konferencji Rektorów Polskich Uczelni Technicznych,
18.04.2002 – Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego,
09.05.2002 – Forum Jednostek Badawczo Rozwojowych,
15.05.2002 – Komitetu Badań Naukowych z udziałem wszystkich członków zespołów, (m. in. ankieta dotycząca wyboru wariantów zasad wyboru kandydatów do Rady Nauki, zasad przekazywania dotacji podmiotowej szkołom wyższym, relacji między częścią przedmiotową i podmiotową, dotacji na działalność statutową etc.),
17.05.2002 – Konferencji „Nauka 2002”,
24.05.2002 – Zgromadzenia Ogólnego Polskiej Akademii Nauk,
28.06.2002 – Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich, oraz wielu innych spotkań i dyskusji środowiskowych.

Ponieważ niektórzy z respondentów zgłosili wątpliwości dotyczące pozytywnych opinii zarówno o założeniach, jak i o pierwszej wersji projektu ustawy, załączam kopie wybranych dokumentów wyrażających opinie KENiM Sejmu RP oraz środowisk reprezentowanych przez KRASP, PAN, RGJBR i RGSW (załączniki 1 – 5).
Przy każdej z uwag zawartych w załączonych uchwałach zamieszczono odnośniki do właściwych artykułów aktualnego projektu ustawy. Pragnę podkreślić, że prawie wszystkie uwagi dotyczące spraw należących do zakresu działania Ministra Nauki, zostały uwzględnione w projekcie ustawy. Opinia środowisk naukowych miała zatem ogromny wpływ na proponowane rozwiązania ustawowe.
Zgłaszane koncepcje utworzenia Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (wniosek RGSW) lub Ministerstwa Nauki i Technologii (wniosek RGJBR), które wymagałyby rekonstrukcji Rządu i zmian wielu aktów prawnych, zdecydowanie wykraczały poza zakres kompetencji Ministra Nauki. Decyzje polityczne Rządu dotyczyły powierzenia Ministrowi Nauki nowego i niezwykle ważnego działu administracji rządowej – informatyzacji. Natomiast propozycja objęcia ulgą podatkową środków finansowych przeznaczanych przez przedsiębiorstwa na prace badawcze i rozwojowe (wniosek KENiM Sejmu RP), będąca przedmiotem wielokrotnych wniosków Ministra Nauki do Ministra Finansów, nie została zrealizowana ze względu na przyjęte metody stabilizacji finansów publicznych.
Dalsza część kalendarium dotyczy ponad rocznej dyskusji publicznej nad projektowaną ustawą:

25.05.2002 – prezentacja założeń na stronie internetowej KBN, początek dyskusji publicznej nad założeniami do projektu ustawy,
14.11.2002 - prezentacja projektu ustawy na stronie internetowej KBN, początek dyskusji publicznej nad projektem ustawy,
15.01.2003 - prezentacja projektu ustawy z uzasadnieniem na stronie internetowej KBN, kontynuacja dyskusji publicznej nad projektem ustawy,
03.07.2003 - prezentacja poprawionej wersji projektu ustawy z uzasadnieniem na stronie internetowej KBN, kontynuacja dyskusji publicznej nad projektem ustawy; skierowanie projektu do Rządowego Centrum Legislacji oraz Rządowego Centrum Studiów Strategicznych w celu zajęcia stanowiska w sprawie oceny skutków regulacji;
28.07.2003 - prezentacja na stronie internetowej KBN zaktualizowanego projektu ustawy z uzasadnieniem oraz oceną skutków regulacji; skierowanie projektu do konsultacji międzyresortowych, kontynuacja dyskusji publicznej nad projektem.

Przez cały okres od opublikowania pierwszego projektu ustawy była ona przedmiotem licznych dyskusji i wielu wypowiedzi indywidualnych oraz zbiorowych, kierowanych do MNiI zarówno drogą korespondencyjną, jak i podczas licznych spotkań członków kierownictwa ministerstwa z różnymi środowiskami. Kalendarium tych spotkań pozwalam sobie pominąć jako nazbyt szczegółowe.
Znakomita większość krytycznych uwag dotyczących założeń i projektu ustawy stała się inspiracją poprawek, które Autorzy odpowiednich komentarzy i wniosków zechcą odnaleźć w aktualnym tekście projektu.
Dziękuję zarówno indywidualnym respondentom, jak i gremiom kolegialnym za opinie, które dotychczas zostały nadesłane i jeszcze zostaną przygotowane i przekazane do MNiI. Szczególnie cenne były propozycje zmian poszczególnych przepisów lub uzasadnienia.
Jak dowodzi historia opiniowania aktów prawnych w sferze nauki, zdecydowana większość uwag środowiskowych miała istotny wpływ na ostateczny kształt projektów przedkładanych Sejmowi RP przez Rząd. W obecnym procesie legislacyjnym opinie środowiskowe były, są i będą nadal traktowane z największą uwagą.
Chciałbym także podziękować wszystkim osobom, które w ostatnim okresie nadesłały cytowane na wstępie listy, świadczące zarazem o gotowości do zgłaszania po okresie wakacyjnym uwag do projektu ustawy, tak ważnej dla wszystkich środowisk naukowych.
Jakkolwiek, pomimo istotnych poprawek szczegółowych, większość tekstu pozostała niezmieniona w stosunku do poprzedniej wersji ustawy z 15 stycznia br., nadal uprzejmie proszę wszystkich zainteresowanych o uwagi do całej treści zaktualizowanego projektu. Niezależnie od etapu prowadzonych prac uwagi te będą przyjmowane, starannie analizowane i w miarę możliwości uwzględniane, aż do zakończenia procesu legislacyjnego.
Zarazem uprzejmie proszę o zrozumienie potrzeby finalizowania prac nad projektem ustawy, skąd wynika niedogodny termin jego opiniowania. Zgodnie z przyjętym i wiążącym harmonogramem prac Rządu, prowadzone przez MNiI prace nad projektem ustawy, w tym zaplanowane na sierpień uzgodnienia międzyresortowe, powinny zakończyć się we wrześniu br. Wprowadzenie zmian przed rozpoczęciem tych uzgodnień jest możliwe w odniesieniu do uwag nadesłanych do ministerstwa w podanym terminie.
Po skierowaniu projektu do konsultacji międzyresortowych wg obowiązującego rozdzielnika (wszyscy członkowie Rady Ministrów, zainteresowani kierownicy urzędów centralnych, członkowie Komitetu Badań Naukowych, związki zawodowe działające w środowiskach naukowych, inni partnerzy społeczni reprezentujący te środowiska, w tym KRASP, RG JBR, PAN, inne instytucje określone stosownymi przepisami), projekt będzie przedmiotem konferencji uzgodnieniowej, po czym zostanie skierowany do zaopiniowania przez Komitet Rady Ministrów i do przyjęcia przez Radę Ministrów, a następnie jako projekt rządowy będzie skierowany do Sejmu RP.
Warto pamiętać, że po przekazaniu rządowego projektu ustawy do prac parlamentarnych, przedstawiciele środowisk nauki będą mieli otwartą drogę do przedstawiania swoich uwag odpowiednim komisjom, najpierw sejmowym, potem senackim. W praktyce dalszy okres opiniowania projektu ustawy będzie więc trwał co najmniej kilka miesięcy.
Historia dotychczasowych prac legislacyjnych nad aktami prawnymi dotyczącymi nauki wskazuje, że członkowie Sejmu i Senatu, decydujący o ostatecznym kształcie ustawy, mogą bez ograniczeń wprowadzać do projektów ustaw dobrze uzasadnione zmiany.
Podsumowując, uprzejmie proszę o możliwie szybkie opiniowanie zaktualizowanego projektu ustawy o finansowaniu nauki. Jeśli różne powody uniemożliwiły przygotowanie i przekazanie opinii do 25 lipca, proszę je składać później. Będą one nadal przyjmowane i analizowane, a następnie mogą być wykorzystane w toku dalszych prac legislacyjnych, co na pewno będzie możliwe jeszcze we wrześniu br. aż do przyjęcia projektu ustawy przez Radę Ministrów. Opinie i uwagi nadsyłane do MNiI w późniejszym terminie będą wykorzystywane w toku prac właściwych komisji sejmowych.
Zarazem jeszcze raz pragnę podkreślić, że zarówno założenia do projektu ustawy, jak i kolejne jego wersje, od chwili ich opublikowania były i są nieprzerwanie dostępne dla wszystkich zainteresowanych na stronie internetowej Ministerstwa Nauki i Informatyzacji.

Z wyrazami szacunku,




Minister Nauki

/-/ Michał Kleiber







Aktualna wersja projektu ustawy znajduje się tutaj. , zaś uzasadnienie - tutaj.



ZAŁĄCZNIKI
1. Opinia nr 9 Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży Sejmu RP dla ministra Nauki Przewodniczącego Komitetu Badań Naukowych w sprawie kierunków zmian w organizacji i finansowaniu badań naukowych, uchwalona na posiedzeniu w dniu 3 kwietnia 2002 r.
2. Stanowisko Prezydium Polskiej Akademii Nauk oraz Prezydium Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich z dnia 9 kwietnia 2002 r. w sprawie proponowanych zmian w systemie organizacji i finansowania badań naukowych w Polsce.
3. Stanowisko nr 75/2002 Prezydium Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 czerwca 2002 r. w sprawie założeń reformy systemu realizacji polityki naukowej Państwa (RG druk Nr 747).
4. Uchwała Zgromadzenia Plenarnego Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie zmian w systemie szkolnictwa wyższego i systemie badań naukowych (dokument nr 79/II KRASP).
5. Uchwała Rady Głównej Jednostek Badawczo – Rozwojowych z dnia 21.10.2002 r. dot. projektu Ustawy o finansowaniu nauki (l. Dz. 96/RG/2002).

Uwaga: w oryginalnych tekstach załączników wyróżniono kolorem zielonym fragmenty dotyczące postulatów do ustawy o finansowaniu nauki oraz podano wyróżnione kolorem czerwonym odnośniki do odpowiednich artykułów ustawy, zawierających przepisy realizujące dany wniosek.


Omówienie uwarunkowań dotyczących projektowanej ustawy można znaleźć w artykule prof. M. Kleibera "Finansowanie nauki - kto, komu, za co?"



Poprzednia wersja projektu ustawy o finansowaniu nauki z 3 lipca 2003 r.
(list ministra, projekt i uzasadnienie)
Poprzednia wersja projektu ustawy o finansowaniu nauki z 15 stycznia 2003 r.
(list ministra, projekt i uzasadnienie)
Poprzednia wersja projektu ustawy o finansowaniu nauki z 14 listopada 2002 r.
(list ministra, projekt i uzasadnienie)


Ostatnia modyfikacja: 28 lipca 2003 roku


BACK