ul. Wspólna 1/3
00-529 Warszawa 53

Przegląd EUREKA

Nr 4(28)/2003

Spis treści:

1   Metateoria analizy dzieła muzycznego
„U podstaw metateorii analizy dzieła muzycznego”, to pierwsza część z zakrojonego na wiele lat projektu badawczego, który ma za zadanie ukazać węzłowe problemy współczesnej muzykologii jako teoretycznej, historycznej i antropologiczno-muzycznej dyscypliny uniwersyteckiej, mającej już ponad stuletnią tradycję akademicką. Metateoria... odnosi się do centralnego przedmiotu badań muzykologii, jakim tradycyjnie jest dzieło muzyczne.
Wyniki badań opublikowano w formie monografii („Seria Humanistyczna Monografii FNP”, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2003) pod tytułem Spór o granice poznania dzieła muzycznego.
2   Drobna szlachta Ziemi Łomżyńskiej
Tematyka drobnej szlachty zaniedbywana była przez historyków. Zdarzają się powroty do dyskusji o roli, jaką spełniała w dziejach Polski drobna szlachta, jednak w ocenach tej grupy przeważają elementy często legendarne i opisy wyjęte częstokroć z literatury pięknej i pamiętników. Temat podjęty przez dr Dajnowicz stanowi ważne uzupełnienie problematyki badawczej dziejów drobnej szlachty w Polsce. Opracowana rozprawa jest próbą całościowego spojrzenia na zagadnienia dotyczące warstwy drobnoszlacheckiej.
3   Polacy na Wschodniej Białorusi w latach 1905=1948
Rozprawa prezentuje nie tylko realia, w których przyszło żyć i pracować Polakom białoruskim, jej celem jest również przedstawienie i zrozumienie czynników, które decydowały o ich sukcesach i porażkach. Starano się zwrócić w niej uwagę na przemiany zachodzące w świadomości Polaków na stałe tam zamieszkujących.
4   Dwa regiony pogranicza
Porównanie procesów społecznych, gospodarczych i politycznych zachodzących w Alzacji i Lotaryngii oraz na Górnym Śląsku w latach 1648-2001 daje możliwość dokonania prognozy rozwoju sytuacji na Śląsku w najbliższych dziesięcioleciach. Historia tych trzech regionów przebiegała prawie równolegle. Stąd można spodziewać się, że w Polsce wystąpią te same procesy, co na pograniczu francusko-niemieckim. W naszych warunkach oznacza to jednak dodatkowe komplikacje.
5   Transformacja społeczności wiejskich
Badanie stopnia transformacji społeczności wiejskich wypływa zarówno z pobudek poznawczych, jak i praktycznych. Pierwsze, wiążą się z przekonaniem, iż obecnie najważniejsze procesy społeczne zachodzą właśnie na poziomie lokalnym, natomiast drugie, z potrzebą przeciwdziałania zagrożeniom będących następstwem złej diagnozy czy rutynowego podejścia w rozpoznawaniu „mocnych” i „słabych” stron wsi.
6   Nowe twierdzenie matematyczne
Znaleziono poszukiwany od lat, dowód twierdzenia o klasyfikacji przekształceń biwymiernych. Przeprowadzone badania własności przestrzeni matematycznych pozwoliły uzyskać nową metodę dowodzenia twierdzeń oraz wyniki przydatne w kryptografii. Projekt dotyczył automorfizmów rozmaitości algebraicznych afinicznych.
7   Zagadka spinu nukleonu
Zwykle w nauce jest tak, że jeżeli teoria nie zgadza się z doświadczeniem, to należy zmienić teorię. W fizyce cząstek elementarnych bywa jednak i tak, że to doświadczenie zostało źle zaprojektowane, ponieważ przebadano zbyt wąski wycinek rzeczywistości. W tym przypadku naukowcy podejrzewali, że winna niezgodności z teorii z doświadczeniem była teoria, ale jej poprawienie nie usunęło niezgodności i teraz trzeba szukać nowej hipotezy oraz zaprojektować nowe doświadczenia.
8   Wielokomorowe zbiorniki retencyjne
Ostatnio problemowi retencji nadaje się priorytetowego znaczenia z uwagi na częste występowanie zjawisk powodziowych, jak i z konieczności modernizacji działających w Polsce  systemów kanalizacyjnych. Ponadto, retencja, jako korzystne zjawisko, ma wiele uzasadnionych ekonomicznie zastosowań w gospodarce wodnościekowej, dzięki czemu wpływa na efektywne wymiarowanie i pełne wykorzystanie zdolności hydraulicznej eksploatowanych sieci deszczowych i ogólnospławnych.
9   Techniki analizy białek kompleksujących metale
Oryginalny sposób połączenia aparatów do elektroforezy kapilarnej ze spektrometrem mas z jonizacją w plazmie sprzężonej indukcyjnie (ICP MS) oraz ze spektrometrem mas z jonizacją elektrorozpraszającą (ES MS) umożliwił badanie znikomo małych próbek i wykrywanie ilości rzędu 1 ng (1 x 10-9 g) metalu w związkach kompleksowych, tworzonych przez białko metalotioneinę. Technika ta ma duże znaczenie dla poznania mechanizmów obrony żywych organizmów przed zatruciem metalami ciężkimi.
10   Struktura powierzchni elektrody
Rodzaj i struktura metalu, z którego wykonana jest elektroda ma zasadniczy wpływ na przebieg procesów elektrochemicznych, zachodzących podczas nakładania powłok galwanicznych oraz pomiarów z użyciem elektrod zanurzanych w badanym roztworze. Niewielkim, ale ważnym fragmentem tej problematyki jest zjawisko adsorpcji, czyli osadzania na powierzchni elektrody tiomocznika, będącego tzw. wybłyszczaczem, stosowanym w galwanotechnice. Ustalono kilka ważnych w praktyce zależności.
11   Nowe mezogeny
Związki tworzące fazy ciekłokrystaliczne nazywane są często mezogenami, od greckiego słowa mésos, co oznacza pośredni. W tym wypadku stan pośredni to taki, który łączy ze sobą zarówno fazy kryształu, jak i cieczy. Związki takie charakteryzują się unikatowymi właściwościami fizycznymi, które określają ich późniejsze zastosowanie.
12   Chromatografia planarna jako narzędzie optymalizacji
Chromatografia jest obecnie najpopularniejszą metodą analityczną i rozdzielczą mieszanin również na skalę preparatywną. Około 50% wszystkich analiz na świecie wykonywanych jest metodami chromatograficznymi, w tym ponad połowa wszystkich analiz chromatograficznych wykonywanych jest metodami chromatografii planarnej (PC), którą stosuje się w laboratoriach chemicznych badawczych i przemysłowych, w ochronie środowiska, w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i kosmetycznym oraz w chemii klinicznej. Zaletą  metody PC jest wysoka szybkość oznaczeń analitycznych, automatyzacja oraz dużo niższy koszt analiz w porównaniu z innymi metodami chromatograficznymi.
13   Elektrosorpcja wodoru w stopach wieloskładnikowych
Odwracalne ogniwa niklowo-wodorkowe, w których anodę stanowi stop metali z zaadsorbowanym i zaabsorbowanym wodorem są obecnie stosowane na szeroką skalę. Również ogniwa paliwowe wykorzystujące wodór jako paliwo stanowią przedmiot stale wzrastającego zainteresowania. Z tego względu badania na temat adsorpcji i absorpcji wodoru na/w materiałach służących do magazynowania wodoru zyskują stale na znaczeniu.
14   Hiperrozgałęzione reaktywne polietery
Od pewnego czasu rośnie zainteresowanie polimerowymi strukturami nieliniowymi, a w szczególności dendrymerami (kulistymi makrocząsteczkami o doskonałej regularności roz-gałęzionej budowy) i mniej od nich „doskonałymi” lecz znacznie łatwiejszymi do otrzyma-nia makrocząsteczkami hiperrozgałęzionymi. U podstaw tych prac leży chęć otrzymania nowych materiałów, gdyż oczekiwać można, że ich właściwości będą się bardzo różnić od właściwości materiałów opartych o liniowe makrocząsteczki.
15   Otrzymywanie kompozytów: montmorillonit-węgiel
W przemyśle i nauce istnieje stałe zapotrzebowanie na nowe materiały pochłaniające (absorbenty) o coraz lepszych własnościach użytkowych. Przeprowadzone badania dotyczyły otrzymywania absorbentów kompozytowych, mineralno-węglowych na bazie montmorillonitu. Zbadano jak modyfikacja minerału przed wprowadzeniem węgla oraz stężenie polimeru wnoszącego węgiel wpływają na budowę i właściwości otrzymanego kompozytu oraz wskazano postępowanie optymalne.
16   Nowe selektywne katalizatory
Materiały wykorzystywane dotychczas w elektronicznych czujnikach gazów okazały się efektywnymi katalizatorami, przydatnymi w przemyśle chemicznym do przetwarzania odpadowych alkoholi, pochodzących z produkcji cykloheksanonu. Jest to pozytywny rezultat zastosowania „drogi na skróty” w tradycyjnie żmudnych i długotrwałych metodach poszukiwania nowych katalizatorów. Połączenie wiedzy z dwu różnych dziedzin nauki otwiera nowe możliwości  z zakresu syntezy chemicznej.
17   Natura siarki
Związki siarki odgrywają negatywną rolę w wielu procesach m.in. w przetwórstwie i użytkowaniu węgla oraz w ochronie środowiska. Poznanie natury siarki organicznej w węglu jest niezbędnym krokiem w kierunku rozwoju tzw. czystych technologii przetwarzania węgla. Z tego względu podjęcie badań nad tym zagadnieniem jest głęboko uzasadnione.
18   Usuwanie materii organicznej z wody gruntowej
Pogarszająca się jakość wód poddawanych procesowi uzdatniania, jak i systematycznie zaostrzające się wymogi dotyczące jakości wody pitnej i na potrzeby gospodarcze wymuszają konieczność opracowania nowych, a przy okazji ekonomicznych metod usuwania naturalnej materii organicznej (NMO) z wód surowych.
19   Pasta mineralna
Nadchodzący moment włączenia Polski do Unii Europejskiej, a tym samym wprowadzenie bardzo restrykcyjnych przepisów prawnych dotyczących gospodarki odpadami przemysłowymi zmusza do opracowania nowych metod utylizacji wysoko-zdyspergowanych odpadów górniczych.
20   Filtry pospieszne wody
Filtracja pospieszna jest jednym z najważniejszych i najczęściej stosowanych procesów jednostkowych technologii uzdatniania wody do picia. Stosunkowo nową kategorią filtrów pospiesznych są filtry skrótowo nazwane VDRF (Variable Declining Rate Filters) umożliwiające eksploatację ze skokowo zmienną wydajnością. Podstawową ich zaletą jest to, że poprzez bardzo drobne i tanie modyfikacje względem tradycyjnie eksploatowanych filtrów pospiesznych ze stałą wydajnością oraz zmieniony system płukania, pozwalają uzyskiwać duże korzyści ekonomiczne.




BACK