ul. Wspólna 1/3
00-529 Warszawa 53

Przegląd EUREKA

Nr 7(31)/2003

Spis treści:

1   Stereotyp przekonań o zdolnościach kobiet i mężczyzn
Stwierdzenie  znaczenia stereotypowych przekonań o zdolnościach kobiet i mężczyzn dla różnic w wynikach edukacyjnych, zgodnie z którymi kobietom przypisuje się efektywne wykorzystanie zdolności werbalnych, natomiast mężczyzn uważa się za posiadaczy większych  zdolności matematycznych - było podstawowym celem pracy.
2   Pasożyty ryb morskich
Pasożytnicze nicienie należące do rodziny Anisakidae występują również w Morzu Bałtyckim. Powodują one duże straty w rybołówstwie. Mogą być powodem reakcji alergicznych u ludzi po spożyciu surowych lub półsurowych potraw z zarażonych ryb. Opracowano metodę diagnozowania niektórych gatunków nicieni, i zbadano jak unikają one reakcji systemu odpornościowego żywiciela.
3   Flora śródleśnych cmentarzy
Niewielkie cmentarze położone w Mazurskim Parku Krajobrazowym, pochodzące z XIX i początku XX wieku, nie użytkowane i nie pielęgnowane od około 60 lat, uległy wkomponowaniu w otaczające ekosystemy, co zdecydowanie odróżnia je od współczesnych cmentarzy wielkomiejskich. Jest to nowe zjawisko ekologiczne, nie opisywane dotąd w literaturze przedmiotu.
4   Wilki w Beskidach
Dotychczas w Polsce i w całej Europie badania nad wilkami prowadzone były zwykle na terenach nizinnych o dużym udziale lasów objętych ochroną. W ramach tego projektu zbadano w latach 1997-2001 dynamikę populacji i ekologię wilka w górskich lasach gospodarczych Beskidu Śląskiego i Żywieckiego, poddanych gwałtownej urbanizacji i masowej rekreacji. Celem pracy była ocena możliwości adaptacyjnych wilków do takich warunków oraz identyfikacja wynikających stąd problemów dla ochrony tego drapieżnika. Sprawdzano także przydatność metody stymulacji głosowej (naśladowanie wycia wilka i nasłuchiwania odpowiedzi) do lokalizacji watah w sezonie letnim, oceny ich wielkości i stwierdzania obecności szczeniąt.
5   Bioindykatory skażenia środowiska
Przeprowadzone badania na dwóch grupach bezkręgowców-owadach i dżdżownicach, miały  stwierdzić jak metale ciężkie wpływają na procesy życiowe tych organizmów. Badania te miały również na celu ocenę przydatności owadów i dżdżownic jako bioindykatorów skażenia środowiska. 
6   Zgrzewanie ultradźwiękowe
Łączenie tworzyw sztucznych metodą zgrzewania ultradźwiękowego stosowane jest na dużą skalę w przemyśle kosmetycznym – do zamykania opakowań oraz w elektronice i konfekcji. W zdecydowanej większości są to usługi świadczone przez małe i średnie przedsiębiorstwa, których nie stać na kosztowne inwestycje. Z myślą o takich odbiorcach w Instytucie Tele-i Radiotechnicznym skonstruowano wielofunkcyjną zgrzewarkę ultradźwiękową o połowę tańszą od analogicznych produktów zachodnich.
7   Magnes na życzenie
Magnesy trwałe o różnorodnych kształtach znajdują zastosowanie w silnikach i prądnicach nowych generacji, sprzęcie nagłaśniającym, czujnikach oraz galanteryjnych zatrzaskach i zapięciach. Problemem jest namagnesowanie skomplikowanego magnesu, który ma np. zawierać kilka par biegunów. Wymaga to budowy specjalnych magneśnic, co ogromnie zwiększa koszty produkcji i sprawia, że krótkoseryjna produkcja specjalizowanych magnesów staje się nieopłacalna. 
8   Nowa generacja kondensatorów przeciwzakłóceniowych
Kondensatory przeciwzakłóceniowe są niezbędnymi elementami sprzętu AGD oraz każdego urządzenia zawierającego silnik elektryczny lub mogącego w inny sposób generować zakłócenia elektromagnetyczne. Bez nich oglądanie telewizji, praca przy komputerze lub obsługa elektronicznych urządzeń pomiarowych szybko stałaby się koszmarem. Zapotrzebowanie na tego typu kondensatory stale wzrasta, rosną też wymagania dotyczące ich jakości.
9   Programowalne piece oporowe
Zasilacz przekształtnikowy z programowalnym sterowaniem mocą, wykonany przez Instytut Elektrotechniki we współpracy z Górniczą Fabrykę Narzędzi (GFN) w Radzyniu Podlaskim, w ramach projektu celowego KBN pozwolił rozwiązać szereg problemów technicznych i BHP, związanych z eksploatacją pieców oporowych. Opracowano nowoczesny typoszereg tego typu pieców przeznaczonych do nagrzewania detali metalowych.
10   Automatyzacja przepompowni na Żuławach
Żuławy Elbląskie to region o silnie rozwiniętej gospodarce rolnej, wymagający sprawnego funkcjonowania systemu wodno - melioracyjnego. Główną troską przedsiębiorstwa zarządzającego wieloma przepompowniami, rozmieszczonymi w  znacznych odległościach było obniżenie kosztów eksploatacji oraz usprawnienie przepływu danych, w szczególności informacji o zagrożeniu powodziowym.
11   Lakiery na przewody specjalne
Zastosowanie układów energoelektronicznych np. falowników do zasilania silników indukcyjnych w ostatnich latach stale rośnie, umożliwia bowiem płynną regulację prędkości obrotowej, zdalne sterowanie, jak również oszczędzanie energii elektrycznej. Przemysł krajowy nie produkuje jednak elektroizolacyjnego lakieru ani przewodów emaliowanych odpowiednich do pracy w tych warunkach. Ten problem rozwiązano w IEL w ramach projektu celowego KBN wspólnie ze specjalistami z fabryki Polifarb Cieszyn-Wrocław.
12   Silniki klatkowe na eksport
Eksport silników indukcyjnych 3-fazowych do USA i Kanady napotykał do tej pory na barierę techniczną, polegającą na tym, że częstotliwość prądu zmiennego w tamtejszych sieciach energetycznych wynosi 60 Hz. W ramach projektu celowego KBN, Instytut Elektrotechniki wraz z Fabryką Maszyn Elektrycznych Indukta S.A. w Bielsku-Białej opracowały i uruchomiły produkcję silników typu Esk, spełniających wymagania normy USA NEMA i kanadyjskiej CSA. 
13   Monitoring sieci zasilania
Każdy duży zakład przemysłowy wypełnia gąszcz wielu kilometrów kabli, łączących dziesiątki lub setki silników, systemów sterowania oraz układów oświetleniowych. Jeżeli zdarzy się awaria trzeba jak najszybciej wyłączyć uszkodzony fragment instalacji i wykryć uszkodzenie. Tylko jak je znaleźć? Problem ten rozwiązuje opracowane w ITR mikroprocesorowe zabezpieczenie MiZaS 5.02, obsługujące przemysłowe systemy zasilania niskiego napięcia do 1 kV.
14   Izolatory kompozytowe nowej generacji
Od roku 2002 do 2008 będzie trwała przebudowa krajowych linii elektroenergetycznych 110 kV i 220 kV, prowadzona niezależnie od rutynowych prac remontowo-renowacyjnych. Oznacza to duże zapotrzebowanie na izolatory wysoko i średnio napięciowe. W związku z tym wrocławski oddział Instytutu Elektrotechniki, w ramach projektu celowego KBN opracował technologię produkcji i wykonał serie pilotowe izolatorów kompozytowych, wyposażonych w oryginalne rozwiązania sterowników pola elektrycznego.
15   Satelitarny wzorzec częstotliwości
W telekomunikacji, nawigacji i technikach pomiarowych potrzebne są coraz bardziej precyzyjne wzorce czasu. Bez nich niemożliwa byłaby synchronizacja rosnących wciąż strumieni informacji. Najlepszymi wzorcami są zegary atomowe, ale są one za drogie by znaleźć powszechne zastosowanie. Instytut Tele-i Radiotechniczny znalazł jednak łatwy i tani sposób wykorzystania zegara atomowego używanego w satelitarnym systemie globalnego pozycjonowania (GPS).
16   Osłuchiwanie płodu
W Polsce praktykuje ok. 5000 lekarzy pierwszego kontaktu, którzy powinni mieć możliwość szybkiego i łatwego skontrolowania przebiegu ciąży pacjentki, przede wszystkim sprawdzenia częstości pracy serca płodu. Umożliwia to przenośny, podręczny kardiotokograf, skonstruowany w Instytucie Tele-i Radiotechnicznym. Stacjonarna, kliniczna wersja tego urządzenia pozwala jednocześnie mierzyć tętna dwóch płodów w ciąży bliźniaczej.
17   Szpara stawu kolanowego
Choroby stawu kolanowego powodujące zmianę szerokości szpary stawowej stanowią jedną z najczęstszych przyczyn bólów i inwalidztwa u osób w wieku średnim i starszym. Istnieje zatem potrzeba wczesnej i taniej diagnostyki tych chorób. W ramach projektu wypracowano metodykę postępowania umożliwiającą indywidualne diagnostyczno-terapeutyczne prowadzenia pacjenta w trakcie procesu chorobowego.




BACK