ul. Wspólna 1/3
00-529 Warszawa 53

Przegląd EUREKA

Nr 8(32)/2003

Spis treści:

1 Nowe perspektywy inżynierii ekologicznej
Tradycyjne metody ochrony środowiska mogą być równie szkodliwe dla przyrody ożywionej jak niekontrolowane zrzuty ścieków i zanieczyszczeń. Równocześnie, w niektórych ekosystemach obserwuje się samorzutne efekty ekoinżynieryjne, polegające na wkomponowaniu działalności człowieka w lokalny układ zależności biocenotycznych. Praktyczne wykorzystanie tych zjawisk umożliwi uzyskanie kompromisu potrzeb człowieka i natury, niezbędnego dla realizacji zasady zrównoważonego rozwoju.
2 Dorobek piśmienniczy Żydów polskich
Efektem końcowym projektu jest elektroniczna baza danych bibliograficznych o wydawniczym dorobku Żydów polskich. Jej podstawę stanowi zabytkowy, wielojęzyczny, z przewagą jidysz i hebrajskiego, księgozbiór Żydowskiego Instytutu Historycznego, na który złożyły się pozostałości Głównej Biblioteki Judaistycznej, Biblioteki Żydowskiego Seminarium Teologicznego we Wrocławiu, lubelskiej jeszywy oraz wielu żydowskich bibliotek publicznych, bibliotek organizacji i partii politycznych, oraz książki zgromadzone w Centralnej Bibliotece Żydowskiej w latach 1944-1949.
3 Inteligencja Lwowska w okresie międzywojennym
Inteligencję lwowską okresu międzywojnia 1918-1939 trafnie charakteryzuje opinia wybitnego uczonego, który pisał o niej: „... była strażą, która ducha narodowego nieciła z iskier w popiele i doniosła w rękach jego ogień do Polski państwowo odrodzonej” (Józef Chałasiński). Nowsze badania potwierdziły, że właśnie spośród tej warstwy społecznej rekrutowały się kadry administracyjne, oświatowe, wojskowe i gospodarcze II Rzeczypospolitej. Jej wpływ na kulturę, literaturę i sztuki tego okresu był więcej niż znaczący. W sferze obyczaju i szeroko pojmowanego życia towarzyskiego inteligencja lwowska stanowiła szczególny przykład, podziwiany i skrycie naśladowany jeszcze długo po tym, gdy wydarzenia II wojny światowej rozbiły to zadziwiające środowisko, unicestwiły lub rozproszyły po świecie jej przedstawicieli.
4 Wskaźnik p/l w ocenie zmian poziomu wody w jeziorze
Weryfikacja możliwości oceny historycznych zmian poziomu wody na podstawie badań występujących w osadach jeziornych szczątków wioślarek (Cladocera, Crustacea) była przedmiotem projektu. Do badań wytypowano leżące na Pojezierzu Mazurskim jezioro Kruklin, którego poziom w wyniku prac melioracyjnych zmniejszył się gwałtownie w połowie XIX w. aż o 6 m. Taka zmiana powinna znaleźć odzwierciedlenie w zmianie składu gatunkowego wioślarek.
5 Temperatura powietrza a stan równowagi atmosfery
Stan równowagi atmosfery jest pewną jej właściwością, związaną z intensywnością ruchów turbulencyjnych. Stan ten związanyjest pośrednio ze stratyfikacją termiczną atmosfery.
Znajomość stanu równowagi atmosfery ma istotne znaczenie nie tylko w codziennej pracy służb ochrony środowiska dla określenia zagrożenia sytuacją smogową, ale także dla jednostek ratowniczych dla określeniu wielkości strefy skażenia po ulotnieniu się szkodliwych substancji do atmosfery.
Stan równowagi atmosfery jest istotnym parametrem wejściowym do modeli dyspersyjnych określających rozprzestrzenianie się zanieczyszczeń.
6 Pasożytnicze pierwotniaki w wodzie
Problem bezpiecznej wody pitnej w krajach rozwiniętych stał się ostatnio niezwykle aktualny z uwagi na wodnopochodne epidemie wywoływane przez pasożytnicze pierwotniaki jelitowe z rodzaju Giardia, Cryptosporidium i Cyclospora. Epidemie te stanowią nowe zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi i są dużym wyzwaniem dla systemu ochrony zdrowia publicznego. Grupę wysokiego ryzyka stanowią dzieci poniżej 5 roku życia, osoby w podeszłym wieku oraz osoby z niedoborami immunologicznymi (np. zakażone HIV, poddane leczeniu immunosupresyjnemu lub terapii przeciwnowotworowej). Występowanie tych epidemii zależy, m.in. od: stopnia zanieczyszczenia wód powierzchniowych i gruntowych odchodami ludzi i zwierząt. Równie istotne pod tym względem są właściwości pasożyta występującego u ludzi i zwierząt, wysoka inwazyjność, oporność na działanie czynników środowiskowych i środków dezynfekujących oraz małe rozmiary (250 oocyst Cryptosporidium parvum może zmieścić się na końcu igły!).
7 Straty niewykorzystanego przez rośliny azotu
W dotychczasowej literaturze naukowej problem nawożenia pól uprawnych był podejmowany głównie w aspekcie doboru wielkości dawek, formy, terminu i technik stosowania nawozów. Zdecydowanie mniej uwagi poświęcano migracji składników pokarmowych z pól uprawnych. Przemieszczanie się azotanów w głąb profilu glebowego i ulatnianie się produktów przemian związków azotowych do atmosfery jest przyczyną strat azotu z gleby oraz skażenia środowiska naturalnego.
8 Ginący gatunek pszczół
W trakcie badań bioróżnorodności fauny dzikich pszczół Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej odkryto niewielką agregację gniazd dzikiej pszczoły z rodzaju obrostka (Dasypoda LATR.). Odłowione osobniki zidentyfikowano jako Dasypoda braccata EV. Analiza danych literaturowych (w literaturze występuje jako Dasypoda argentata PANZ.) wykazała, że jest to bardzo rzadki i wymierający gatunek. Po II Wojnie Światowej gatunek ten został znaleziony w kraju jedynie na trzech stanowiskach, a dane o nich pochodzą z lat pięćdziesiątych i siedemdziesiątych
9 Jarzębina kolonizuje luki w drzewostanach
Jarzębina (Sorbus aucuparia L.) jest drzewiastym gatunkiem pionierskim regla górnego w Karpatach Zachodnich i w Sudetach. Pod zwartymi drzewostanami świerkowymi w reglu górnym jarzębina występuje przede wszystkim w warstwie krzewów i runa. Jej udział w warstwie drzew zwiększa się natomiast tam, gdzie obumarły świerki. Górnoreglowy, pionierski las jarzębinowy, pojawiający się na terenie pozbawionym drzewostanu, kształtuje warunki dla wzrostu nowej generacji świerków. Młode świerki korzystają z osłony wyższych jarzębin, a ściółka jarzębinowa, ulegając rozkładowi znacznie łatwiej niż szpilki świerka, poprawia warunki glebowe.
10 Uzależnienie od środków psychostymulujących
     (mechanizm głodu narkotycznego?)
W ramach badań podstawowych w zakresie neurobiologii uzależnień od środków psychostymulujących w rodzaju kokainy i amfetaminy, w IF PAN zbadano wpływ związków pobudzających i blokujących receptory regulujące uwalnianie dopaminy i innych neuroprzekaźników, funkcjonujących w układzie mezolimbicznym mózgu. Stwierdzono, że receptory te są zaangażowane w uzależniające działanie kokainy (ale nie amfetaminy), co może wskazywać nową drogę poszukiwania leków skutecznych w uzależnieniu kokainowym.
11 Biochemia bólu
Ponad jedna trzecia ludzi na świecie cierpi z powodu pobudzenia receptorów bólowych, zlokalizowanych w narządach trzewnych. Przykładem może być ból towarzyszący nowotworom, niedokrwieniu lub zawałowi mięśnia sercowego, a także kamicy przewodów żółciowych, bądź moczowodów. Aktualnie odkryto sposób, w jaki można zablokować przekazywanie impulsów bólowych, umożliwiając jednocześnie neuronom normalną obsługę narządów, których pracą sterują.
12 Kompozyty fotoaktywne
Naturalne i syntetyczne krzemiany mogą być używane do wytwarzania kompozytów światłoczułych, czyli fotoaktywnych materiałów, zmieniających wymiary lub kształt pod wpływem światła (efekt fotomechaniczny). Tego typu układy występują w organizmach żywych, na przykład w roślinach, które wyginają się w kierunku słońca. Odtworzenie tych zjawisk w laboratoriach naukowych umożliwia konstruowanie tzw. ”inteligentnych materiałów”, zmieniających właściwości zależnie od warunków środowiska.
13 Zasilanie i klimatyzacja urządzeń telekomunikacyjnych
Niezawodność systemu łączności to przede wszystkim niezawodność zasilania i stabilne warunki pracy. Trudno wymagać by najnowocześniejsza elektronika dobrze pracowała w przegrzanych pomieszczeniach, zasilana z baterii akumulatorów ołowiowo-kwasowych, które jak każdy kierowca wie mają swoje elektrochemiczne kaprysy. Należało zatem opracować i wdrożyć szereg oryginalnych rozwiązań technicznych, służących przede wszystkim po to, abyśmy nigdy nie usłyszeli o ich istnieniu.
14 Telewizja interaktywna
System udostępniania sygnału audiowizualnego w Polskim Internecie Optycznym to projekt celowy KBN, rozpoczęty w 2002 roku we współpracy z Telewizją Polską S.A jako zamawiającym i Akademickim Centrum Komputerowym “Cyfronet” AGH. Celem projektu jest stworzenie infrastruktury umożliwiającej udostępnianie w szerokopasmowej sieci komputerowej POL 34/155/PIONIER programu Telewizji Polskiej S.A. oraz bogatych materiałów filmowych i dźwiękowych o charakterze edukacyjnym, naukowym i kulturalnym, w trybie interaktywnym “na żądanie”.
15 System badania jakości sieci telefonicznej
W roku 2003 w Urzędzie Regulacji Telekomunikacji i Poczty zapadła decyzja o rozwijaniu systemu AWP-IŁ jako ogólnokrajowego systemu badania jakości powszechnych usług telefonicznych. System ten umożliwia obiektywne, niezależne od bieżącej obsługi sieci telefonicznej, badanie sprawności technicznej i ocenę jakości pracy sieci z punktu widzenia abonenta. System dokonuje analizy dostępności do internetu i połączeń międzystrefowych. Możliwe jest także uzyskiwanie danych przydatnych do oceny jakości taryfikacji.
16 Pakietowa transmisja głosu i danych
Na bazie prototypowego urządzenia do pakietowej transmisji głosu i danych, w ramach projektu celowego Instytutu Łączności i KBN powstał multiplekser, integrujący funkcje sieci telekomunikacyjnych i informatycznych. Urządzenie może działać w zakresie od 1 do 30 kanałów, realizując w przydzielonym paśmie transmisję pakietową dowolnego typu informacji, np. głosu, obrazu lub danych cyfrowych. Zrealizowany projekt zawiera oryginalne "know-how", które gwarantuje konkurencyjność produktu na rynku.
17 Diagnostyka elementów siłowni telekomunikacyjnych
Przekształtnik TBA2-IŁ jest przenośnym, tranzystorowym urządzeniem do programowanego rozładowywania oraz ładowania akumulatorów 48/50V. Służy do okresowej kontroli baterii akumulatorów siłowni telekomunikacyjnych, poprzez ich programowalne rozładowywanie i ładowanie. W połączeniu z komputerem systemu utrzymania siłowni - zastępuje zestaw wielu dotychczasowych urządzeń pomiarowo-kontrolnych i zdecydowanie upraszcza proces diagnostyczny.




BACK