ul. Wspólna 1/3
00-529 Warszawa 53

Przegląd EUREKA

Nr 9 (33) /2003

Spis treści:

1 Wczesnośredniowieczny gród w Naszacowicach
Grodzisko w Naszacowicach, województwo małopolskie, powiat Nowy Sącz, położone jest na wzgórzu na lewym brzegu Dunajca w Kotlinie Sądeckiej. Obiekt składa się z głównego członu i 5 podgrodzi, zajmujących razem powierzchnię około 15 ha. Grodzisko to, odkryte przed 1863 r., badane było w latach 1983 - 2001 przez ekipę Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego.
2 Model lasera powierzchniowego
Lasery azotkowe półprzewodnikowe - z uwagi na możliwość emisji promieniowania w paśmie niebieskim, fioletowym, a nawet ultrafioletowym- mają ogromne możliwości zastosowań komercyjnych, które są wykorzystywane już od 1996 r. Niestety, do tej pory nie udało się uzyskać akcji laserowej w azotkowych laserach o emisji powierzchniowej (typu VCSEL), choć właśnie ta  konfiguracja jest uważana za docelową strukturę laserów azotkowych. Szukając rozwiązania problemu zastosowano nowoczesną metodę eksperymentu komputerowego.
3 Hydroliza płytki nazębnej
Od lat do usuwania płytki nazębnej stosowane są naturalne związki roślinne hamujące rozwój mikroflory bakteryjnej. Jedną z najmniej dotychczas poznanych metod jest stosowanie enzymów hydrolitycznych do rozkładu struktur polisacharydowych, których zniszczenie ułatwia usuwanie płytki nazębnej. Jednym z tych enzymów jest pochodząca od grzybów mutanaza, rozkładająca nierozpuszczalny w wodzie mutan (a-1,3 glukan), który buduje zrąb płytki i stanowi o jej trwałości.
4 Mikroflora komór solnych
Charakterystyczną cechą mikroklimatu komór solnych w porównaniu do warunków panujących na powierzchni ziemi jest bardzo duża stabilność temperatury, wilgotności, przepływu powietrza i ciśnienia atmosferycznego. Stałość mikroklimatu bardzo pozytywnie działa na organizm człowieka, jednak efekt ten może zostać zaprzepaszczony wskutek aktywności bakterii i grzybów. Niezbędne było zatem zbadanie i określenie potencjalnych zagrożeń mikrobiologicznych.
5 Radon w powietrzu Śląska
Procesy koncentracji i rozpraszania zanieczyszczeń powietrza silnie zależą od dynamiki atmosfery. Spośród różnych czynników meteorologicznych istotną rolę odgrywa tzw. głębokość warstwy mieszania, wpływająca na kształt i intensywność zjawiska dyfuzji w atmosferze. Prawidłowa ocena tego parametru jest niezbędna dla osiągania dobrych sprawdzalności prognozy jakości powietrza. Jednym ze wskaźników stopnia mieszania w atmosferze jest stężenie zawartych w powietrzu radionuklidów pochodzących od radonu.
6 Prądy strumieniowe nad Europą
Prądy strumieniowe (jet stream), to wąskie, szerokości około 1 km, ale o znacznej długości (rzędu tysięcy km) strefy bardzo silnych wiatrów, zwykle przekraczających 100 km/h.  Występują w górnej troposferze, na wysokości około 6-12 km, gdzie towarzyszą głównym frontom atmosferycznym i odgrywają doniosłą rolę w transporcie energii. Obszary występowania prądów strumieniowych wiążą się z obszarami cyklogenezy, czy frontogenezy oraz odgrywają wielką rolę w ruchu lotniczym odbywającym się na znacznych wysokościach.
7 Wiązanie energii słonecznej przez rośliny
Efektem wiązania energii słonecznej przez rośliny zielone jest biomasa tzn. liście(igły), pędy, korzenie, kwiaty, owoce itd.Celem projektu było zbadanie ile biomasy produkuje nadziemna część drzewostanu sosnowego, jaki jest udział poszczególnych części sosny w pozyskiwanej energii oraz w jakim stopniu produkcja biomasy zależy od pochodzenia nasion, warunków klimatycznych i siedliska.
8 Ochrona wód podziemnych
Wzrastające koszty kontroli środowiska gruntowo-wodnego oraz prawdopodobieństwo popełnienia błędu przy ustalaniu jego stanu, wymagają stosowania coraz lepszych narzędzi zarządzania projektami ochrony środowiska wód podziemnych. W takich przypadkach występuje zazwyczaj konieczność okresowego łączenia i przetwarzania znacznych ilości informacji pochodzących z różnych dziedzin oraz ustalenia zakresu i harmonogramu potrzebnych przedsięwzięć. Rozwiązaniem problemu jest integracja różnych typów oprogramowania w jeden system wspomagania decyzji.
9 Toksyczność związków halogenoorganicznych
Ocena stanu zanieczyszczenia środowiska jest szczególnie potrzebna w przypadku niebezpiecznych chemikaliów, trwale zanieczyszczających środowisko. Należą do nich w szczególności aromatyczne związki chlorowcoorganiczne, w tym polichlorowane difenyle (PCBs), pestycydy oraz dioksyny (PCDDs) i dibenzofurany (PCDFs). Monitoring i oznaczanie toksyczności tych substancji to działania wynikające z Ramowej Dyrektywy Wodnej Unii Europejskiej, zalecającej równolegle badania chemiczne i biologiczne środowiska naturalnego. 
10 Jodła pospolita – ginący gatunek w Sudetach
Jodła pospolita to jedno z najpiękniejszych drzew rodzimych, które w naszych warunkach wyróżnia się najdłuższym cyklem życiowym, osiąga też największe rozmiary a jego drzewostany odznaczają się największą zasobnością czyli objętością masy drzewnej na 1 ha. Jodła zwiększa bioróżnorodność i trwałość biocenoz leśnych. poprawia odporność drzewostanu na działanie wiatru i innych niekorzystnych czynników, wpływa korzystnie na procesy glebowe i poprawia obieg materii w ekosystemie. Jej znaczenie dla lasów górskich i wyżynnych gdzie głównie występuje jest trudne do przecenienia.
11 Autoprzeszczepy mięśni
Utracone lub zaburzone funkcje ruchowe kończyn próbuje się przywracać, stosując przeniesienie mięśnia sprawnego, z zachowanym unerwieniem, w miejsce mięśnia nieczynnego. Jednak zastępowanie mięśni chorych sprawnymi, napotyka na szereg problemów, gdyż sygnały dochodzące z układu nerwowego i uruchamiające przeszczepiony mięsień powodują reakcje inne niż oczekiwano. Powstało pytanie: czy i kiedy możliwe jest przemodelowanie pracy układu nerwowego sterującego pracą mięśnia po przełożeniu go w inne miejsce?

12 Czynniki angiogenezy i czynniki wzrostu w mechanizmie gojenia tkanki kostnej
Urazy są obecnie jedną z najważniejszych przyczyn długotrwałego upośledzenia sprawności chorych. Wśród urazów narządu ruchu najcięższymi i obarczonymi największą liczbą powikłań są złamania kości, a w szczególności  kości długich. U około 5% pacjentów, niezależnie od wieku, występują powikłania zrostu kostnego. Ocenia się, że dotychczasowe sposoby postępowania stosowane w leczeniu powikłań prowadzą do wyleczenia w około 75% przypadków - nierzadko mimo wielokrotnie powtarzanych zabiegów operacyjnych. Inny ważny problem stanowią chorzy z wrodzonymi ubytkami kostnymi. W grupie tej większość znanych metod leczenia okazuje się nieskuteczna. Osobny problem stanowią również ubytki kości powstałe po resekcjach nowotworów.
13 Optymalizacja wyników przeszczepiania wątroby
Transplantacja wątroby zaliczana  jest do przeszczepień narządów unaczynionych, podobnie jak nerki, serce, płuca, jelito.  Stanowi również złożoną procedurę-wymagającą szerokiej współpracy specjalistów z różnych dziedzin medycyny (chirurgia, anastezjologia, gastroenterologia, choroby zakaźne, immunologia, anatomia patologiczna).
Przeszczepianie wątroby jest jedyną przyczynowa metodą leczenia chorych z przewlekłym uszkodzeniem miąższu wątroby – powstałym w wyniku zapalenia wirusowego, uszkodzenia poalkoholowego, chorób metabolicznych, ostrej niewydolności wątroby powstałej np. z zatrucia grzybami itp. 
14 Dezynfekcja wody pitnej
W czasie dezynfekcji wody do picia, głównie chlorem gazowym lub jego związkami powstają nowe substancje szkodliwe dla człowieka, zwane ubocznymi produktami dezynfekcji. Do najistotniejszych należą trihalometany (THM) i kwasy halogenooctowe (HAA), których dopuszczalne stężenia określają przepisy prawa. Celem pracy było poznanie procesu powstawania kwasów HAA i opracowanie propozycji zmian technologicznych prowadzących do zmniejszenia zawartości kwasów halogenooctowych w wodzie do picia.
15 Teoretyczne podstawy nanotechnologii
Tradycyjna metalurgia, wykorzystująca baterie pieców oraz współczesne metody łączenia różnych materiałów w tworzywa kompozytowe zaczynają powoli odchodzić w przeszłość. W Gliwicach powstaje teoria produkcji, która ma umożliwić wytwarzanie nowych materiałów na tej samej zasadzie, jak żywe organizmy budują własne struktury tkankowe. Tygle i retorty mają być zastąpione przez sztuczne “drzewa” i “rafy koralowe”.
16 Otrzymywanie klasterów złota na podłożu niemetalicznym
W ostatnich latach klastery złota osadzone na podłożu niemetalicznym stanowią przedmiot szczególnego zainteresowania wielu grup badawczych na całym świecie. Układy te mają obecnie szereg zastosowań w urządzeniach elektronicznych, a także jako katalizatory w niektórych reakcjach chemicznych oraz w budowie efektywnych sensorów. Z drugiej strony takie cząstki metalu są interesujące także ze względu na poznanie nowych dziedzin przyrody, są to, bowiem obiekty będące stadium pośrednim pomiędzy pojedynczymi atomami metalu a makrokryształami.
17 Lepsze przeglądarki internetowe
Powstał pierwszy matematyczny model procesu nawigacji w WWW przeglądarką internetową, taką jak Netscape Navigator lub Internet Explorer. Celem projektu było diagnozowanie i analizowanie trudności nawigacyjnych, których doświadcza przeciętny użytkownik tych programów. W efekcie udało się zaproponować  proste i intuicyjne rozszerzenie funkcji przeglądarki, zwiększające liczbę zadań nawigacyjnych, które można realizować w sposób maksymalnie oszczędny.
18 Modelowanie obiektów nieliniowych
Diagnostyka procesów dynamicznych polega na tworzeniu matematycznych modeli diagnozowanych obiektów, np. silników elektrycznych i testowania prawidłowości ich działania na symulacjach komputerowych. Niestety, większość rzeczywistych urządzeń przemysłowych posiada nieliniowy charakter, co niekiedy uniemożliwia zastosowanie klasycznych rozwiązań matematycznych, przeznaczonych dla układów liniowych. Z drugiej strony, stale rosnąca złożoność układów przemysłowych oraz wymagania dotyczące bezpieczeństwa rodzą silną potrzebę prowadzenia testów na modelach.




BACK