ul. Wspólna 1/3
00-529 Warszawa 53

Przegląd EUREKA

Nr 10 (34) /2003

Spis treści:

1 Prawne uregulowania dla ochrony własności
Prawo własności, będąc jednym z podstawowych praw jednostki, stanowi podstawę gospodarki rynkowej. Z kolei ochrona środowiska jest wyzwaniem cywilizacyjnym, czego wyrazem mogą być zapisy w konstytucji jak i w prawie międzynarodowym. Między tymi wartościami (prawo własności - ochrona środowiska) występują sprzeczności wynikające z dwóch faktów. Z jednej strony ochrona środowiska wymaga częstokroć ograniczenia prawa własności (lub z jego korzystania), z drugiej zaś, musi uwzględniać wynikające z niego uprawnienia. Powstaje zatem pytanie: jak daleko mogą iść te ograniczenia?
2 Martwica nowotworu a biologia przewlekłej białaczki
Czynnik martwicy nowotworu (tumor necrosis factor, TNF) jest jedną z wielu cytokin, której mRNA wyizolowano z komórek przewlekłej białaczki limfatycznej B-komórkowej (PBL-B). Jednak, rola tej cytokiny w biologii PBL-B, pomimo ukazania się licznych publikacji na ten temat, nie została do końca wyjaśniona a istniejące prace są kontrowersyjne i nie pozwalają na jednoznaczną ocenę znaczenia TNF w patogenezie PBL-B. Dlatego też, celem podjętych badań była próba wyjaśnienia roli TNF w biologii i patogenezie PBL-B.
3 Lustra laserów półprzewodnikowych
Podczas pracy lasera temperatura zwierciadeł wzrasta nawet do 1000oC, powodując szybkie uszkodzenie przyrządu. Gęstość mocy optycznej padającej wówczas na lustro przednie wynosi kilka MW/cm2. Poziom degradacji katastroficznej lustra wynika z tzw. zjawiska rekombinacji niepromienistej. Prowadzi to do raptownego uszkodzenia zwierciadeł określanego terminem COD (Catastrophic Optical Damage). Wobec tego zbadano możliwości wykorzystania do pokryć luster warstw azotku glinu.
4 Informatyka w chemii
Wszędzie tam, gdzie poszukiwane są zależności miedzy parametrami procesu technologicznego a właściwościami otrzymywanego w nim produktu, można zastosować metodę komputerowo wspomaganej optymalizacji eksperymentów.
5 Zimowe utrzymanie dróg
Gdy śnieg i lód uczynią drogi nieprzejezdnymi służby porządkowe dwoją się i troją, by te sezonowe przeszkody z nich usunąć, stosując przy tym znane od lat i wypróbowane metody, choć istnieją inne, nie mniej skuteczne, a bezpieczniejsze dla otoczenia.
Wiele roztworów wodnych soli nieorganicznych, a wśród nich roztwór chlorku sodowego, w połączeniu z “kwaśnymi deszczami” lub samoistnie, skutecznie wzmaga korozję metali. Oznacza to, że wysypując na drogi chlorek sodowy (a tylko na drogi krajowe i autostrady w całej Polsce wysypuje się go około dwustu tysięcy ton podczas jednej zimy), stwarza się warunki nasilające korozję wszelkich poruszających się po drogach i ustawionych obok nich konstrukcji stalowych.
6 Synteza związków peptydowych
Ogromna gałąź inżynierii chemicznej poświęcona jest syntezie związków organicznych. Opracowywane  są coraz  nowsze metody przyspieszające proces syntezy, czyniące go bardziej wydajnym, pozwalające na uzyskanie czystego produktu. 
7 Sterowanie robotem
Do sterowania robotów przemysłowych wykorzystuje się najczęściej sterowniki przemysłowe, gdyż charakteryzują się przede wszystkim dużą szybkością działania. Jednak w ostatnich latach, konkurencją dla zwartych sterowników przemysłowych jest technologia szybkiego prototypowania, w której wykorzystuje się karty z procesorami sygnałowymi. Nowa technologia udostępnia projektantowi narzędzia do łatwego generowania i testowania wszelkich możliwości już na etapie projektowania układu sterowania manipulatora. Weryfikację tej tezy przeprowadzono w oparciu o schemat blokowy pakietu SIMULINK, w którym to wykorzystano kartę z procesorem sygnałowym DSP1102.
8 Mikrosystemy do sterowania i kontroli mikroprzepływów cieczy i gazów
W ostatnich latach duże zainteresowanie budzą miniaturowe urządzenia do dozowania, kontroli przepływu oraz detekcji i analizy składu mieszanin gazów i/lub cieczy w złożonych systemach analityki chemicznej. Znajdują one zastosowanie w biotechnologii (badania DNA, badania profili białkowych, chemioterapia, itp.), medycynie (dozowniki implantowane), ochronie środowiska, przemyśle spożywczym i wielu innych dziedzinach.
9 Gradacyjna analiza danych
Projekt umożliwił istotny postęp w mało znanej, choć dynamicznie rozwijającej się gałęzi statystyki, jaką jest gradacyjna analiza danych. Powstała duża, licząca 35000 linii kodu aplikacja GradeStat, pozwalająca wykonywać wszelkie obliczenia z zakresu statystyki gradacyjnej, czyli metody przetwarzania danych, niezależnej od wpływu nieistotnych parametrów rozkładów brzegowych. Jest ona przydatna m.in. do analizy budżetów domowych i wyników wyborów parlamentarnych.
10 Programy dla niewidomych
System TRANSLATOR jest wspólną nazwą dwóch programów (BrTeX i BrLaTeX), zaprojektowanych i stworzonych w IPI PAN w ramach projektu badawczego KBN, w celu prezentacji danych w systemie pisma punktowego dla niewidomych, a także na ich słownej reprezentacji za pośrednictwem syntezatora mowy. TeX jest też wyrafinowanym programem do elektronicznego składu publikacji, zawierających skomplikowane wyrażenia matematyczne.
11 Ultradźwiękowa diagnoza osteoporozy
W ostatnich latach znacznie wzrosło zainteresowanie lekarzy stosowaniem prostych, nieinwazyjnych technik do diagnozy osteoporozy i przewidywania ryzyka złamań kości. Badania sonograficzne kości z powodzeniem konkurującą ze stosowanymi od lat technikami opartymi na promieniowaniu rentgenowskim. Niniejszy projekt dotyczył możliwości rozwoju diagnostyki osteoporozy na przykładzie obrazowania kości piętowej.
12 Elektrokardiografia dziecka w łonie matki
Tematyka ochrony dziecka nienarodzonego była zawsze w Polsce traktowana z należną sprawie uwagą. W ostatnich zaś latach zagadnienie to urosło wręcz do rangi jednego z najważniejszych problemów etyczno-społecznych.
Podstawowym celem monitorowania stanu dziecka w przebiegu ciąży jest wykrywanie sytuacji jego przewlekłego niedotlenienia. Jest to równoznaczne z diagnozą dzieci, które cechuje podwyższony stopień zagrożenia życia w trakcie porodu. Obecnie, na całym świecie podstawową metodą oceny stanu grożącego niebezpieczeństwa jest rejestracja mechanicznej aktywności serca dziecka za pomocą przetwornika ultradźwiękowego. Niestety, metoda ta mierzy jedynie wielkości zastępcze, które określają stopień niedotlenienia płodu w sposób bardziej lub mniej dokładny.
13 Biomechaniczne kryteria doboru filarów utrzymujących implantoprotezy stomatologiczne
Jednym z zadań stojących przed współczesną stomatologią jest upowszechnienie implantologicznych metod leczenia braków zębowych poprzez obniżanie kosztów wykonania implantoprotezy. Ekonomiczne kryteria wpływają na ograniczanie liczby wszczepów, lub wyborze tańszych systemów implantologicznych do jakich należą np. wszczepy jednoczęściowe. Popularnym rozwiązaniem jest również jednoczesne wykorzystywanie podpór naturalnych i implantatów Za optymalne możemy przyjąć rozwiązania charakteryzujące się stabilnym posadowieniem oraz wysoką trwałością protezy. Ważnym jest również aby w czasie użytkowania protezy reakcja podłoża naturalnego na naciski zwarciowe nie przekraczała jego fizjologicznej tolerancji. Ograniczanie ilości filarów kotwiczonych w kości oznacza konieczność zwiększenia precyzji planowania rekonstrukcji uzębienia poprzez uwzględnienie dodatkowych kryteriów opartych o analizy biomechaniczne. Słuszność podjęcia prac badawczych nad biomechaniką implantoprotez potwierdzają zdarzające się przypadki złamania filarów jak i mechanicznych uszkodzeń złącz mocujących nadbudowę protetyczną do filarów. 
14 Z matematyką w biologii
Opracowane algorytmy, oparte na metaheurystyce Tabu Search oraz na algorytmach genetycznych rozwiązują na przykład problem sekwencjonowania łańcuchów DNA w obecności błędów negatywnych (brak części informacji w zbiorze danych) i pozytywnych (informacje fałszywe w zbiorze danych). W warstwie informatycznej, większość powyższych problemów daje się zresztą sprowadzić do zagadnień z teorii grafów (matematyczna figura geometryczna złożona z punktów i strzałek, będąca graficznym obrazem danej relacji). W rezultacie algorytmy można było przetestować na rzeczywistych łańcuchach DNA kodujących fragmenty ludzkich białek, osiągając bardzo dobre wyniki potwierdzające ich przydatność w praktycznych zastosowaniach.
15 Zdjęcia satelitarne wysokorozdzielcze
Poznanie wartości użytkowej wysokorozdzielczych zdjęć satelitarnych było celem badań. W eksperymencie wykorzystano stereoskopową parę zdjęć o rozdzielczości 1 metra, ale już dostępne są zdjęcia o rozdzielczości 0,7 metra, a zapowiadane są jeszcze bardziej szczegółowe (0,5 metra!).
16 Śladowe gazy antropogeniczne jako znaczniki w badanych wodach podziemnych
Racjonalna gospodarka ograniczonymi zasobami wód podziemnych w Polsce, w kontekście narastającego zagrożenia zanieczyszczeniami antropogenicznymi pochodzącymi ze źródeł punktowych i rozproszonych, wymaga lepszego ich rozeznania. W szczególności dotyczy to zasobów wykorzystywanych jako źródła wody pitnej. Identyfikacja systemu wodnego wymaga między innymi określenia czasu dopływu rzeczywistych i potencjalnych zanieczyszczeń do ujęć wody. Pomocnym narzędziem są metody znaczników środowiska wykorzystujące zarówno naturalne jak antropogeniczne znaczniki.
17 Układ napędowy i biegowy autobusu szynowego
Rynek przewozów pasażerskich w Polsce jest bardzo zróżnicowany. Występują w nim zarówno segmenty przewozów na bliskie odległości jak i przewozy luksusowe oraz sezonowe i coraz częściej turystyczne.
W obsłudze tego rynku kolej ma bardzo mocny atut absolutnej uniwersalności, zwłaszcza przy tak jeszcze gęstej sieci linii kolejowych. Ten rodzaj transportu posiada powszechne zastosowanie od przewozów masowych na bliskich odległościach jak też do przewozów superszybkich długodystansowych. W wielu krajach europejskich przewozy kolejowe zwłaszcza masowe na bliskie odległości są dotowane.
18 Modelowanie przepływu lepkiego wokół kadłuba statku śródlądowego
W procesie projektowania statku, istotne znaczenia ma prawidłowe określenie   oporów pływania, a w dalszej kolejności  prognozy napędowej. Do określenia prognozy napędowej  niezbędna jest znajomość  współczynników  oddziaływania między kadłubem statku, a pędnikiem.  Przez wiele lat jedynym źródłem informacji odnośnie tych oddziaływań i kształtowania się oporów były badania modelowe oporowo napędowe. Badania  w istotny sposób zwiększały koszty i czas  procesu projektowego. Poza tym nie uwzględniały wszystkich istotnych parametrów  wpływających na wielkość oporów pływania i parametry pracy pędników okrętowych.
19 Spalanie paliwa gazowego w silniku tłokowym
Zasilanie silników tłokowych paliwem gazowym niesie w sobie znaczny potencjał w zakresie ograniczenia toksyczności spalin oraz zmniejszenia zużycia paliwa. Ponadto zasilanie takich silników gazem ziemnym (w którym ok. 96% stanowi metan), zmniejsza znacznie emisję dwutlenku węgla, któremu przypisuje się narastanie niekorzystnego dla środowiska tzw. efektu cieplarnianego na naszej planecie.





BACK