ul. Wspólna 1/3
00-529 Warszawa 53

Przegląd EUREKA

Nr 2 (36) /2004

Spis treści:


Dziedzina 1 - NAUKI HUMANISTYCZNE

1. Nowożytne konfesje polskie
Konfesje, są to specjalnego rodzaju ołtarze, które niezależnie od pełnienia swych podstawowych, liturgicznych funkcji, stanowią zarazem grobowce, kryjące „całe ciało” osoby świętej lub błogosławionej.
Powstała poświęcona tej problematyce książka stanowi pionierską w polskiej literaturze naukowej próbę opisu fenomenu, mającego wprawdzie swe źródła w okresie wczesnochrześcijańskim, ugruntowanego następnie w średniowieczu, lecz z nową siłą odrodzonego w dobie kontrreformacji.

Dziedzina 6 - NAUKI ROLNICZE i LEŚNE

1. Mikrorozmnażnie piwonii drzewiastych i zielnych
Piwonie znane są w Chinach i Japonii jako rośliny ozdobne i lecznicze od ponad tysiąca lat. W Europie jako rośliny ogrodowe pojawiły się kilkaset lat później. Piwonie rozmnażane są głównie wegetatywnie, jednak metoda ta jest  mało wydajna, zaś w przypadku rozmnażania z nasion, kwitnące rośliny uzyskuje się po około 10 latach. Tak więc niska efektywność tradycyjnych metod rozmnażania zwróciła uwagę profesjonalistów na konieczność podjęcia badań nad rozmnażaniem piwonii in vitro.

Dziedzina 9 - CHEMIA, TECHNOLOGIA CHEMICZNA oraz INŻYNIERIA PROCESOWA i OCHRONA ŚREODOWISKA

1. Ożywianie hologramów
Znane dotychczas hologramy, czyli trójwymiarowe obrazy widoczne w świetle lasera, były nieruchome jak fotografie. Wynikało to ze stosowania tradycyjnych technik fotograficznych do utrwalania wzoru obrazu holograficznego. Sytuacja zmienia się radykalnie, jeżeli zamiast zwykłej kliszy użyta zostanie matryca ciekłokrystaliczna. Otwierają się drzwi do trójwymiarowego kina...

Dziedzina 10 - ELEKTROTECHNIKA, ENERGETYKA i METROLOGIA

1. Awarie elektrowni jądrowych
W Polsce nie ma elektrowni jądrowych, ale znajdują się one blisko naszych granic w Czechach, Słowacji, Węgrzech, na Ukrainie i Litwie. Każda awaria, która może się tam wydarzyć stanowi potencjalne zagrożenie dla naszego kraju. Dlatego na Politechnice Śląskiej, w ramach grantu KBN prowadzone są komputerowe symulacje największych możliwych awarii, jakie mogą mieć miejsce u sąsiadów i proponowane są sposoby minimalizacji ich następstw.

Dziedzina 11 – ELEKTRONIKA, AUTOMATYKA i ROBOTYKA, INFORMATYKA i TELEKOMUNIKACJA


1. Egoistyczne roboty
Dotychczas zakładano, że duże zespoły robotów, wykonujących skomplikowane zadania muszą być centralnie sterowane, albo przynajmniej roboty te powinny ze sobą negocjować i uzgadniać poszczególne czynności. Teraz dowiedziono, że roboty mogą mieć sprzeczne cele i wchodzić ze sobą w konflikty, a mimo to są w stanie efektywnie doprowadzić pracę do końca. Ma to duże znaczenie w sytuacjach gdy centralne sterowanie ulegnie awarii, np. po ataku wirusa komputerowego.
2.  Tłumaczenie języka migowego
Już piąty rok na Politechnice Śląskiej tworzony jest program przekształcający tekst pisany w animacje języka migowego dla nie słyszących. Zespół informatyków i lingwistów otrzymał właśnie kolejny grant KBN na kontynuację tych prac. Aktualnie trwają testy drugiego, udoskonalonego prototypu automatycznego tłumacza. Na bazie projektu, w ramach 6 Programu Ramowego UE została nawiązana współpraca z naukowcami z Hiszpanii i Wielkiej Brytanii dotycząca wykonania programu umożliwiającego komunikację dwustronną z niesłyszącymi.

Dziedzina 12 - GÓRNICTWO, GEODEZJA i TRANSPORT


1.  Promieniowanie składowisk odpadów górniczych
Zagrożenie promieniowaniem jonizującym może występować w okolicznościach nie mających związku z wykorzystaniem energii jądrowej. Wartość tzw. naturalnego tła promieniowania zmienia się w szerokich granicach, zależnie od podłoża i niekiedy może być zbyt wysoka. Zjawisko to dotyczy odpadów górniczych, które często zawierają podwyższone zawartości naturalnych izotopów promieniotwórczych.
2.  Wymiana ciepła w energetyce geotermalnej
Na obszarze Polski wykonano kilka tysięcy otworów wiertniczych w celu eksploatacji ropy naftowej i gazu ziemnego. Wiele złóż jest już wyczerpanych, albo ich zasoby są na ukończeniu. Zgodnie z prawem odwierty nie używane powinny zostać zlikwidowane. Istnieje jednak możliwość wykorzystania odwiertów jako otworowych wymienników ciepła do pozyskania energii geotermalnej.
3.  Ecobilans - kompleksowe narzędzie oceny
Charakter działalności górniczej oraz jej specyfika oddziałują na środowisko naturalne, nie zawsze pozytywnie. Niezbędna jest zatem intensyfikacja działań pozwalających na  minimalizację negatywnego wpływu działalności kopalń na środowisko. Podstawę tych działań stanowić powinien szczegółowy bilans ujmujący efekty oddziaływań kopalni na środowisko, najlepiej w postaci wymiernej – liczbowej.
4.  Mikrochromatografia gazowa
W obiektach przemysłowych, a szczególnie w kopalniach węgla występują liczne zagrożenia gazowe i pożarowe. Dla zmniejszenia niebezpieczeństwa niezbędna jest kompleksowa analiza mieszanin gazowych. Aktualne metody analizy wykorzystywały chromatografy gazowe, które są urządzeniami dużymi, wymagającym specjalnych warunków pracy i wykwalifikowanej obsługi. W ramach projektu opracowano, wykonano i przeprowadzono badania nowego typu mikrochromatografu gazowego.
5.  Trójwymiarowa tomografia sejsmiczna
Tomografia sejsmiczna jest nowoczesną metodą analizy informacji o budowie wnętrza Ziemi, stanie górotworu w kopalniach i strukturze próbek skalnych. W oparciu o zarejestrowane na powierzchni czasy przebiegu fal sejsmicznych oraz ich amplitudy, metoda ta pozwala odtworzyć przestrzenny rozkład prędkości fal sejsmicznych, a na tej podstawie strukturę geologiczną badanego obszaru. Potrzebne są tylko nowe programy komputerowe.
6.  Wody podziemne Wielkopolski
W ostatnich latach pojawiają się sygnały o występowaniu zanieczyszczeń pochodzenia antropogenicznego nawet w dobrze izolowanych zbiornikach wód podziemnych, przykrytych kilkudziesięciometrowymi warstwami glin zwałowych. Dotyczy to zwłaszcza dolin kopalnych i poziomów międzymorenowych, stanowiących najbardziej atrakcyjne, a często również jedyne źródła wody na Niżu Polskim.
7.  Inwentaryzacja dna morza
Tradycyjne gałęzi gospodarki morskiej stopniowo wycofywane są z dużych aglomeracji miejskich. Dotychczasowe stocznie i porty oraz przylegające do nich plaże przekształca się w centra rekreacji i turystyki morskiej. Warunkiem udostępnienia atrakcyjnych obszarów przyportowych jest ich rekultywacja, przywracająca naturalne walory środowiska morskiego. Podstawową kwestią jest usunięcie z dna i toni morskiej obiektów niebezpiecznych dla zdrowia i życia człowieka.
8.  Źródła pochodzenia skał osadowych
W wyniku przeprowadzonych badań po raz pierwszy określono zasięg kadomskiego orogenu i jego przedpola w środkowej Europie, od Czech przez obszar Polski, po Rumunię. Wiercenia w południowej Polsce pod kambrem (blok górnośląski) i pod ordowikiem (blok małopolski) ujawniły anchimetamorficzne skały klastyczne, reprezentujące wendyjski flisz osadowy. Utwory te odpowiadają równowiekowym klastykom, również o charakterze osadowym, odsłaniającym się w środkowej Dobrudży (Rumunia).
9.  Rekonstrukcja wypadków drogowych
Przedmiotem pracy była komputerowa symulacja ruchu, zderzeń i zarzucania pojazdów ciężarowych i osobowych z przyczepą oraz ciągników siodłowych z naczepą. Dokonano przeglądu istniejącego oprogramowania służącego do wspomagania rekonstrukcji wypadków drogowych, jak również modeli matematycznych pojazdów. Zaproponowano nowe modele, zbliżając do rzeczywistości klasyczną teorię zderzeń.





BACK