KBN ul. Wspolna 1/3
00-529 Warszawa 53




PERSPEKTYWY GOSPODARKI OPARTEJ O WIEDZĘ W POLSCE – WYNIKI RAPORTU BANKU ŚWIATOWEGO



Streszczenie raportu. (pełny raport w języku polskim będzie dostępny wkrótce, po dokonaniu ostatecznej redakcji tekstu)



Warszawa, 15 kwietnia 2004.
W dniu dzisiejszym w Biurze Banku Światowego w Warszawie odbyła się konferencja, podczas której przedstawione zostały wyniki raportu Banku Światowego zatytułowanego „Ocena gospodarki opartej na wiedzy w Polsce”.
Celem raportu, przygotowanego na prośbę Ministra Nauki i Informatyzacji profesora Michała Kleibera jest przedstawienie polskim politykom i decydentom propozycji rozwiązań, które zapewnią zrównoważony wzrost i poprawią konkurencyjność polskiej gospodarki poprzez promowanie Gospodarki opartej o Wiedzę.


Autorzy Raportu proponują:
  • W celu wspierania innowacyjności, która prowadzić będzie do zwiększenia konkurencyjności polskiej gospodarki należy stworzyć system bodźców, tak aby zwiększyć udział sektora prywatnego w wydatkach na badania i rozwój w Polsce oraz usprawnić alokację wydatków sektora publicznego zgodnie z zaleceniami. Doświadczenia innych państw, a także szereg opracowań wykorzystanych przy pisaniu niniejszego raportu sugerują, że zintensyfikowanie działalności badawczo-rozwojowej oraz przede wszystkim innowacji prowadzi do szybszego rozwoju gospodarczego, dlatego proponuje się utworzenie systemu grantów i pilotażowego zalążkowego funduszu powierniczego. Te dwie inicjatywy wzajemnie się uzupełniają, gdyż granty posłużą do sfinansowania działań badawczo-rozwojowych, które powinny doprowadzić do powstania projektów, których finansowanie powinno zostać przejęte przez fundusze. Co prawda, w krajach OECD wykorzystuje się jeszcze szereg innych rozwiązań w tej dziedzinie, ale biorąc pod uwagę ograniczenia finansowe Polski oraz problemy związane z biurokracja i korupcją, o których mowa poniżej, dwie zaproponowane przez nas inicjatywy wydają się najbardziej odpowiednie.
  • Przechodząc do kwestii otoczenia biznesowego i klimatu inwestycyjnego, należy podkreślić, iż poprawa ich jakości jest niezbędnym warunkiem dla zintensyfikowania działalności badawczo-rozwojowej w sektorze prywatnym. Same granty i rozwiązania stymulujące rozwój finansowania typu Venture Capital nie wystarczą dla stymulacji działalności badawczo-rozwojowej w sektorze prywatnym, jeżeli przedsiębiorcy nadal będą zmuszeni operować w dotychczasowym otoczeniu biznesowym. Z tego względu tak szybko, jak to jest możliwe, trzeba podjąć kroki w zakresie obniżenia kosztów rozpoczęcia działalności gospodarczej, skrócenia czasu egzekucji kontraktów (Polska-1000 dni w porównaniu do 252 dni w Unii Europejskiej ,czy 270 w Republice Czeskiej), pozapłacowych kosztów pracy oraz usprawnienia funkcjonowania ochrony praw własności intelektualnej. W szczególności autorzy Raportu rekomendują rozpoczęcie działań w celu zachęcenia instytucji badawczych i uniwersytetów do stworzenia systemu bodźców dla pracowników naukowych i badawczych, poprzez ich udział w dochodach komercyjnych, uzyskanych dzięki patentom stworzonym w wyniku ich badań.
  • Odnośnie systemu kształcenia w Polsce, autorzy Raportu proponują poprawę jakości formalnego systemu edukacji i dostosowania go do wymagań gospodarki opartej na wiedzy, zapewnienia całej populacji dostępu do systemów kształcenia ustawicznego, oraz bliższych powiązań pomiędzy uczelniami, społecznością akademicką oraz biznesem, których obecność w innych krajach sprzyja procesowi transferu technologii.
  • Z punktu widzenia tworzenia Społeczeństwa Informacyjnego sprawą kluczową jest ułatwienie dostępu społeczeństwa oraz biznesu do usług telekomunikacyjnych i internetu. Konieczne jest też wyrównanie różnic w dostępie do powyższych usług pomiędzy miastem a wsią. Dlatego też, jak również ze względu na rozpowszechnianie i rozwój technologii informatycznych i telekomunikacyjnych (ICT), oraz fakt, że jak dotąd proces liberalizacji nie został doprowadzony do końca, należy zwiększyć konkurencję w sektorze telekomunikacyjnym i przez to znacząco obniżyć koszty rozmów międzymiastowych i międzynarodowych oraz dostępu do internetu. Proponuje się, aby regulacje prawne w tym względzie zostały dostosowane do ustawodawstwa UE z 2002 roku; zalecane jest też wzmocnienie organu regulacyjnego, jakim jest URTiP i jego wiarygodności rynkowej z myślą o wspieraniu konkurencyjności.


Komentując wyniki Raportu Minister Nauki, profesor Michał Kleiber powiedział; „bez uznania kluczowej roli wiedzy nie może być mowy o strategii rozwoju kraju. Czym lepsza diagnoza dotycząca możliwości wykorzystywania istniejącej wiedzy, jej szerokiego udostępniania i procesów tworzenia nowej wiedzy, tym większa szansa na prowadzenie mądrej, prorozwojowej polityki na szczeblu przedsiębiorstw, regionów i całego państwa”.








OCENA GOSPODARKI OPARTEJ NA WIEDZY W POLSCE*
Raport Banku Światowego

STRESZCZENIE

Celem niniejszego opracowania, zatytułowanego ‘Ocena gospodarki opartej na wiedzy w Polsce’, jest przedstawienie polskim politykom i decydentom propozycji rozwiązań, które zapewnią zrównoważony wzrost i poprawią konkurencyjność dzięki stworzeniu warunków sprzyjających rozwojowi działalności gospodarczej oraz inwestycji, zwłaszcza w zakresie tworzenia i absporbcji wiedzy poprzez rozwój innowacji i kształcenia, a także przez stymulowanie napływu inwestycji do w celu stymulowania działalności innowacyjnej i rozwoju systemu edukacji. Minister Nauki i Informatyzacji zwrócił się do Banku Światowego z prośbą o przeprowadzenie niniejszej oceny we współpracy z Komitetem Sterującym, mianowanym przez Ministra. Zespół Banku Światowego zamierza przeprowadzić ogólnokrajowy proces konsultacyjny, podczas którego będą rozpowszechniane najważniejsze ustalenia oraz priorytetowe zadania, wynikające z niniejszego raportu.

Produktywność, działalność B+R oraz wzrost (Rozdział 1 i 2)


Od początku lat 90-tych ubiegłego wieku Polska przeżywa okres zawirowań politycznych, ekonomicznych i społecznych, związanych z procesami transformacji i akcesji. Pomimo siedmioletniego okresu nieprzerwanego wzrostu, którego roczne tempo średnio przekraczało 5 procent, standard życia w Polsce nadal jest niższy niż na Węgrzech czy w Republice Czeskiej. W porównaniu do krajów Unii Europejskiej (UE) o średnim i wysokim dochodzie, ta różnica jest jeszcze większa. Poziom produktywności w Polsce wynosi średnio 34 procent wskaźników notowanych w UE.
W 2000 roku Rada Europy przyjęła 10-letnią Strategię Lizbońską, której celem jest "przekształcenie się do roku 2010 przez UE w najbardziej dynamiczną i konkurencyjną gospodarką opartą na wiedzy na świecie." i Zgodnie ze Strategią, jednym z najważniejszych źródeł innowacji jest działalność B+R, a innowacyjność jest jednym z podstawowych czynników wpływających na produktywność. Ta z kolei decyduje o różnicach w dochodzie per capita i rozwoju gospodarczym pomiędzy poszczególnymi krajami. W tym celu, państwa członkowskie UE mają zwiększyć nakłady na badania i rozwój (B+R) do poziomu 3 procent produktu krajowego brutto (PKB). Biorąc pod uwagę istnienie relacji pomiędzy wiedzą, produktywnością i wzrostem, jak również cel, jaki postawiła przed sobą UE, autorzy niniejszego raportu proponują, aby jednym z priorytetów polityki rządu stało się podniesienie nakładów na działalność B+R z obecnego poziomu 0,7 PKB.
Raport dowodzi też, że niezbędnymi składowymi Narodowego Systemu Innowacji (NSI) są następujące elementy: efektywny i dostosowany do obecnych wyzwań gospodarczych system kształcenia ustawicznego, rozwój technologii i infrastruktury informatycznej i telekomunikacyjnej (ICT), a także instytucje i mechanizmy finansowania wspierające innowacyjną działalność B+R. Głównym celem raportu jest zaproponowanie rozwiązań zapewniających zrównoważony wzrost i podnoszenie konkurencyjności polskiej gospodarki w oparciu o stymulowanie inwestycji w działalność B+R i odpowiedni system kształcenia, które mają znaczący wpływ na rozwój zdolności absorbcyjnych kraju – czyli umiejętności rozpoznania, przyswojenia i wykorzystania wiedzy pozyskiwanej zarówno ze źródeł wewnętrznych, jak i zewnętrznych. Dlatego też niezwykle istotne stają się działania wspierające powstawanie powiązań między firmami oraz zdolność do przyswajania nowej wiedzy, dostępnej dzięki takim powiązaniom.

Otoczenie biznesowe sprzyjające innowacji (Rozdział 3)


Trzeba jednocześnie zaznaczyć, że wpływ tych czynników na produktywność i wzrost jest w ogromnym stopniu uzależniony od otoczenia biznesowego, w którym funkcjonują innowacyjne przedsiębiorstwa. Jak wynika z raportu Banku Światowego, wydanego w 2003 roku pod tytułem ‘Ocena Klimatu Inwestycyjnego’, pod koniec lat 90-tych ubiegłego wieku w Polsce doszło do widocznego spadku aktywności gospodarczej i pogorszenia klimatu inwestycyjnego. Wskaźniki opisujące jakość otoczenia instytucjonalno-prawnego oraz regulacji pokazują, że Polska pozostaje w tyle za swoimi sąsiadami wstępującymi do UE, przy czym w latach 1998-2002 nie zaobserwowano w tej dziedzinie żadnej poprawy. Ponieważ małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) odgrywają bardzo ważną rolę w powstawaniu i rozwoju gospodarki opartej na wiedzy , to tym bardziej niepokojąca jest obserwacja, że pierwszy raz od 1994 roku, w roku 2000 zanotowano spadek liczby firm działających w sektorze MŚP. Otoczenie biznesowe tworzy wiele barier utrudniających działalność wszystkim przedsiębiorstwom, a szczególnie podmiotom MŚP zorientowanym na technologię. Bariery, o których mowa, to między innymi: wysokie koszty rejestracji firmy, niekorzystne przepisy podatkowe i regulujące rynek pracy, wysoki poziom składek na ubezpieczenie społeczne, a także uciążliwa biurokracja i niska skuteczność sądownictwa. Należałoby także popracować nad kwestią ochrony praw własności intelektualnej oraz nad skutecznością działań Urzędu Patentowego Rzeczpospolitej Polskiej, a także zorganizować ogólnokrajową kampanię w sektorze MŚP, promującą zagadnienia z zakresu ochrony praw własności intelektualnej (Intellectual Property Rights - IPR). Konieczne jest uregulowanie zagadnień związanych z podziałem korzyści wynikających z egzekwowania praw z własności niematerialnych pomiędzy naukowcami i ich pracodawcami, uniwersytetami oraz instytutami. Należy uprościć proces rejestracji firmy tak, aby można było wypełnić wszystkie wymagane procedury podczas jednej wizyty w urzędzie. Wysokie pozapłacowe koszty pracy, a zwłaszcza kwota opłaty zryczałtowanej od osób rozpoczynających działalność gospodarczą na własny rachunek, stanowią kolejną barierę dla zakładania nowoczesnych i innowacyjnych firm. Jednakże z uwagi na trudną sytuację budżetową oraz rosnące koszty świadczeń społecznych , szybka redukcja pozapłacowych kosztów pracy wydaje się mało realistyczna, chociaż koszty te powinny niewątpliwie zostać ograniczone w dłuższej perspektywie czasowej.

Zachęty dla prywatnego finansowania działalności B+R (Rozdział 4)

Rozwiązania przedstawione w tym rozdziale opierają się na raporcie UE z 2003 roku, zatytułowanym ‘Wzrost intensywności działalności B+R w UE’ (Raising EU R&D Intensity), przy założeniu, że prezentowane propozycje będą mogły być zaakceptowane w UE. Raport omawia cały szereg bezpośrednich i pośrednich instrumentów, jakie rząd może podjąć z myślą o stymulowaniu prywatnych inwestycji w działąlność B+R. Sugerujemy, aby polski rząd skorzystał z z różnych instrumentów stymulujących prywatne finansowanie działalności B+R. Raport prezentuje instrumenty, takie jak przywileje i ulgi podatkowe, pożyczki, gwarancje, zamówienia rządowe oraz fundusze wysokiego ryzyka (Venture Capital - VC), a następnie identyfikuje te, które w naszej ocenie są najbardziej odpowiednie do zastosowania w Polsce.
Granty dofinansowujące (uzupełniające) projekty B+R, prowadzone przez małe i/lub duże przedsiębiorstwa oraz konsorcja ludzi nauki oraz firm, są zalecane dlatego, że sprawdziły się już w kilku krajach (na przykład w Finlandii i Izraelu). Granty dofinansowujące (uzupełniające) prawdopodobnie odegrałyby w Polsce pozytywną rolę jako najlepszy instrument, będący bodźcem do budowy nowych powiązań i współpracy pomiędzy przedsiębiorstwami i jednostkami badawczymi. Zarządzanie grantami pociąga za sobą konieczność wdrożenia niezależnego procesu selekcji, co wiąże się z ryzykiem niepożądanych nacisków. Chcąc zmniejszyć to niebezpieczeństwo, wiele państw stosuje ocenę zewnętrzną swoich programów i projektów, nie ma więc problemu z dostępem do specjalistów europejskich i amerykańskich, którzy mogą wziąć udział w procesie oceny tego typu projektów.
Kolejną naszą propozycją jest promowanie sektora i finansowania typu VC przez inwestycje publiczne w fundusze zarządzane prywatnie. Przy takim partnerstwie publiczno-prywatnym obecność strony rządowej wpływa na zmniejszenie ryzyka, nieodłącznie towarzyszącego przedsięwzięciom innowacyjnym, natomiast strona prywatna zapewnia doświadczenie eksperckie i zarządcze. Trzeba jednocześnie podkreślić, że VC nie ma zastępować systemu grantów. Obie propozycje są ze sobą powiązane i wzajemnie się uzupełniają: granty są potrzebne, aby sfinansować projekty B+R, których (miejmy nadzieję) komercjalizacją zajmą się fundusze Venture Capital.
Przykładem zastosowania takiego podejścia jest propozycja utworzenia Pilotażowego Funduszu Powierniczego, przedstawiona w Ramce 4.2 w rozdziale 4. Jest rzeczą niezwykle istotną, aby fundusz, o ile dojdzie do jego powstania, był powiązany ze sfinansowaniem pomocy technicznej w zakresie przeszkolenia przedstawicieli branży VC w zakresie inwestycji w projekty technologiczne i innowacyjne, co powinno zagwarantować odpowiednie zaangażowanie branży w program pilotażowy. Ponadto, przy rozważaniu zaproponowanego rozwiązania, trzeba przeprowadzić ocenę i weryfikację podaży projektów.
Dostrzegamy również ograniczenie polskiego rynku kapitałowego, który uniemożliwia inwestorom wychodzenie z inwestycji przez sprzedaż posiadanych udziałów, w niedawno powstałych firmach na rynku papierów wartościowych. W krajach o rozwiniętej gospodarce dobrze funkcjonująca giełda papierów wartościowych zapewnia drogę wyjścia dla inwestorów na wczesnym etapie rozwoju firmy, a także kapitał dla nowych przedsięwzięć. Jest to kluczowy czynnik rozwoju rynku VC. W celu zwiększenia dostępu do polskich rynków kapitałowych dla małych przedsiębiorstw proponujemy uproszczenie procedury wchodzenia na warszawską Giełdę Papierów Wartościowych (GPW) dla mniejszych firm, co zmniejszy związane z tym koszty i skróci czas oczekiwania na pozyskanie kapitału. Proponujemy również, aby fundusze emerytalne i towarzystwa ubezpieczeniowe miały prawo inwestować niewielką część swoich funduszy, powiedzmy 2 procent, jeszcze przed ogłoszeniem publicznej oferty subskrypcyjnej wspólnie z funduszami VC, oraz by mogły inwestować w firmy o mniejszej kapitalizacji po ich wejściu na rynek kapitałowy.

Stymulowanie rozwoju instytucji wspierających innowacyjność (Rozdział 5)


Około dwustu jednostek badawczo-rozwojowych (JBR) nadal stanowi publiczną enklawę w gospodarce. W 2001 roku roczne wydatki budżetowe na JBR-y wyniosły 1.565 miliona złotych, czyli około 340 milionów euro. Jesienią 2003 roku międzyministerialny zespół d/s przekształceń własnościowych opracował program przekształceń strukturalnych dla wszystkich JBR-ów. Sugerujemy, aby Rząd niezwłocznie przeprowadził zmiany zgodnie z tym, co napisano we wspomnianym raporcie i w innych opracowaniach – czyli konsolidację, prywatyzację lub zamknięcie – z uwagi na to, że najlepsze z tych instytucji mają szanse odegrać ważną rolę w odbudowaniu i rozwoju badań, nastawionych na zaspokojenie potrzeb przemysłu i stymulowaniu tworzenia i rozwoju sieci współpracy. Inne JBR-y, które nie będą w stanie spełniać tych funkcji, powinny zostać zrestrukturyzowane lub sprywatyzowane, a w pewnych przypadkach te jednostki, których nie da się zrestrukturyzować i które stanowią znaczące obciążenie dla budżetu - powinny zostać zlikwidowane. W niniejszym raporcie przytaczamy przykłady - zakończonych powodzeniem - wysiłków restrukturyzacyjnych tego typu jednostek na Węgrzech i w Estonii. Oszczędności, uzyskane dzięki restrukturyzacji części JBR-ów, można wykorzystać do pozyskania prywatnego finansowania na działalność B+R za pośrednictwem mechanizmów przedstawionych powyżej: grantów dofinansowujących i uzupełniających i współfinansowania ze środków publicznych Pilotażowego Funduszu Powierniczego. Trzeba też podjąć działania zmierzające do rozwoju umiejętności i infrastruktury umożliwiającej i usprawniającej powstawanie sieci powiązań i komercjalizacje Tego typu wysiłki doskonale wpisują się w działania strategiczne, wdrażane przez inne kraje członkowskie; instytucje, które są odpowiednikami JBR-ów w innych krajach europejskich, zachęca się do zbliżenia z sektorem biznesu do tego stopnia, że ich działalność jest w dużej mierze finansowana przez firmy - za pośrednictwem wspólnych projektów, świadczenie usług dla biznesu lub opłat członkowskich.
Oczywiście, przy podejmowaniu decyzji o akceptacji bądź odrzuceniu naszych powyższych propozycji, grantów uzupełniających i Pilotażowego Funduszu Powierniczego, rząd musi wziąć pod uwagę związane z nimi koszty finansowe. Nie wolno jednak zapominać, że na kwestię kosztów budżetowych trzeba patrzeć globalnie, z perspektywy całego Narodowego Systemu Innowacyjnego (NSI), gdyż restrukturyzacja, połączenie i likwidacja niektórych JBR-ów pozwoli uzyskać pewne oszczędności, które prawdopodobnie (w zależności od przyjętego zakresu działań) pokryją znaczną część programu grantowego bądź zasilenia sektora VC publicznymi środkami.

System edukacji dostosowany do potrzeb społeczeństwa opartego na wiedzy (Rozdział 6)


Z części niniejszego raportu poświęconej systemom kształcenia wynika, że chcąc zbudować społeczeństwo oparte na wiedzy, Polska musi ponownie zdefiniować i poprawić jakość swojej polityki w zakresie edukacji. W krótkiej perspektywie czasowej zalecamy podjęcie konkretnego planu działań w celu wprowadzenia systemu kształcenia ustawicznego, wdrażanego przy pełnej współpracy wszystkich zainteresowanych ministerstw. Proponujemy też włączenie do struktur zarządczych wyższych uczelni reprezentantów z poza uczelni . Ustawa o Szkolnictwie Wyższym powinna nakładać na wyższe uczelnie obowiązek mianowania przedstawicieli biznesu na członków władz uniwersyteckich i komisji akademickich. Wreszcie, sugerujemy stworzenie zestawu bodźców w zakresie zatrudniania, utrzymywania i awansowania wykwalifikowanego personelu wywodzącego się spoza wyższych uczelni. Uważamy także, iż projekt Ustawy o Szkolnictwie Wyższym powinien wyraźnie zezwalać na zatrudnianie pracowników akademickich w sektorze biznesu lub przy pracach nad projektami B+R, we współpracy z partnerami ze środowisk biznesu.
W dłuższej perspektywie czasowej proponujemy natomiast, w oparciu o analizę wyników badania PISA, aby dalsze reformy systemu edukacji koncentrowały się na osiąganiu przez uczniów wyników, pożądanych z punktu widzenia społeczeństwa opartego na wiedzy. Kolejna propozycja, to powstanie finansowania na bazie konkurencji wyższych uczelni, z myślą o uzyskaniu poprawy jakości, innowacji w procesie kształcenia oraz bliższych kontaktów pomiędzy społecznością naukową-badawczą a światem biznesu. Na koniec, proponujemy nowe działania w celu pozyskania dodatkowych środków od studentów i ich rodzin, poprzez wprowadzenie czesnego za naukę (wyłącznie jednak w połączeniu z systemem odpowiednio adresowanych stypendiów i skutecznym programem pożyczek dla studentów, w trosce o zapewnienie równego dostępu do szkolnictwa wyższego); jak również zachęty dla prywatnych darowizn i zapisów ze strony przedsiębiorców.

Budowa infrastruktury dla rozwoju technologii informatycznych i telekomunikacyjnych (ICT) (Rozdział 7)


Od roku 1992 polski rynek telekomunikacyjny podlega postępującej liberalizacji. Pomimo tego Telekomunikacja Polska (TPSA) nadal posiada ponad 90 procent klientów linii stacjonarnych. Opublikowany niedawno raport UE poświęcony telekomunikacji w państwach kandydackich stwierdza, że telefoniczne rozmowy międzynarodowe są w Polsce trzy razy droższe, niż w państwach członkowskich i osiem razy droższe w przypadku rozmów ze Stanami Zjednoczonymi. Brakuje całkowitej pewności co do funkcjonowania systemu połączeń i rozliczeń pomiędzy operatorami, bez której wzajemne powiązania sieci telekomunikacyjnych – będące najważniejszym wyróżnikiem i wymogiem dla rozwoju działania otoczenia ICT – nie mogą się rozwijać. Według stanu na rok 2003 wydaje się, że Polska nie może się pochwalić odpowiednim otoczeniem regulacyjnym i gospodarczym sprzyjającym rozpowszechnianiu technologii informatycznych i telekomunikacyjnych, a to stanowi poważną przeszkodę w budowaniu gospodarki opartej na wiedzy i podnoszeniu konkurencyjności całej gospodarki. ICT jest lokomotywą gospodarki opartej na wiedzy, a telekomunikacja stanowi siłę napędową tej lokomotywy. Dzięki skutecznym mechanizmom konkurencji dochodzi do spadku cen, większego wyboru i powstawania nowych usług. Aby jednak mechanizmy konkurencji mogły działać, niezbędne jest zapewnienie odpowiedniego otoczenia regulacyjnego. Najlepszą praktyką międzynarodową w tym zakresie (i jednocześnie oficjalnym warunkiem polskiego członkostwa w UE) jest acquis communautaire UE w dziedzinie telekomunikacji. Jak się wydaje, obecnie obowiązujące ramy prawne i regulacyjne nie są zgodne z acquis z 1998 roku i będą wymagać zmian w celu dostosowania do nowego pakietu przepisów UE z 2002 roku.
Dzięki większej konkurencji na rynku, sprzęt i oprogramowanie ICT mogą być w Polsce osiągalne po lepszych cenach, jeśli zostaną zniesione wszelkie bariery (techniczne i fizyczne) w handlu tymi produktami. Niższe ceny umożliwią również większą efektywność kosztową w zakresie powiązań między firmami, a także szersze rozpowszechnienie ICT w biznesie, sprzyjając zwiększeniu produktywności i konkurencyjności mikroekonomicznej. W miarę jak technologie informatyczne i telekomunikacyjne będą zdobywać coraz większą popularność, firmy, gospodarstwa domowe i całe społeczeństwo obywatelskie będą mieć coraz większe zaufanie do tych produktów i usług oraz korzyści płynących z ich wykorzystania. Powszechny dostęp jest celem przejściowym dla polityki sektora. ‘Inteligentne subwencje’ - przynajmniej w fazie pilotażowej – można wykorzystać do stymulowania powszechnego dostępu, zapisy uwzględniające to rozwiązanie powinny stać się częścią każdej ustawy o telekomunikacji, zgodnie z dyrektywami Komisji Europejskiej, o ile chcemy skorzystać z funduszy strukturalnych.

Kluczowe propozycje działań, zawarte w niniejszym raporcie poświęconym ocenie gospodarki opartej na wiedzy, dotyczą działalności B+R, otoczenia biznesowego, edukacji oraz sektora ICT:
  • Jeżeli chodzi o sektor B+R oraz innowacje, należy dołożyć wszelkich starań, aby zwiększyć wydatki na B+R w Polsce z obecnego poziomu 0,7 procenta PKB poprzez tworzenie instytucji i zapewnienie odpowiednich bodźców finansowych. Doświadczenia innych państw, a także szereg opracowań wykorzystanych przy pisaniu niniejszego raportu sugerują, że wzrost wydatków na działalność B+R oraz innowacji prowadzi do szybszego rozwoju gospodarczego, dlatego proponujemy utworzenie systemu grantów i pilotażowego zalążkowego funduszu powierniczego. Te dwie inicjatywy wzajemnie się uzupełniają, gdyż granty posłużą do sfinansowania działań B+R, które powinny doprowadzić do powstania projektów, których finansowanie powinno zostać przejęte przez fundusze. Co prawda, w krajach OECD wykorzystuje się jeszcze szereg innych rozwiązań w tej dziedzinie, ale biorąc pod uwagę ograniczenia finansowe Polski oraz problemy związane z biurokracja i korupcją, o których mowa poniżej, dwie zaproponowane przez nas inicjatywy wydają się najbardziej odpowiednie.
  • Przechodząc do kwestii otoczenia i klimatu dla działalności gospodarczej, należy podkreślić, iż niezbędnym warunkiem dla zintensyfikowania działalności B+R w sektorze prywatnym jest poprawa jakości otoczenia biznesowego. Same granty i rozwiązania stymulujące rozwój finansowania typu Venture Capital nie wystarczą, aby zintensyfikować w sektorze prywatnym działalność B+R, jeżeli przedsiębiorcy nadal będą operować w dotychczasowym otoczeniu biznesowym. Z tego względu tak szybko, jak to jest możliwe, trzeba podjąć kroki w zakresie obniżenia kosztów rozpoczęcia działalności, kosztów socjalnych oraz usprawnienia funkcjonowania ochrony praw własności intelektualnej.
  • Odnośnie systemu kształcenia w Polsce, proponujemy poprawę jakości formalnego systemu edukacji i dostosowania go do wymagań gospodarki opartej na wiedzy, zapewnienia całej populacji dostępu do systemów kształcenia ustawicznego, oraz bliższych powiązań pomiędzy uczelniami, społecznością akademicką oraz biznesem, których obecność w innych krajach sprzyja procesowi transferu technologii.
  • Wreszcie, jeżeli chodzi o rozpowszechnianie i rozwój technologii informatycznych i telekomunikacyjnych (ICT), z uwagi na fakt, że jak dotąd proces liberalizacji nie został doprowadzony do końca, należy zwiększyć konkurencję w sektorze telekomunikacyjnym i znacząco obniżyć koszty rozmów międzymiastowych i międzynarodowych. Proponujemy, aby regulacje prawne zostały dostosowane do ustawodawstwa UE z 2002 roku; zalecamy też wzmocnienie organu regulacyjnego, jakim jest URTiP i jego wiarygodności rynkowej z myślą o wspieraniu konkurencyjności.







* Niniejszy raport został opracowany przez Itzhaka Goldberga (Przewodniczący Zespołu), przy współudziale i pomocy następujących osób: Mary Canning, Natasha Kapil, Philip Le Roux, Gareth Locksley, Jacek Wojciechowicz Nina Kancewicz-Hoffman, Bob Hodgson, Rick Woodward, Małgorzata Jakubiak, Mateusz Walewski, Michal Górzyński, Jan Kozłowski, Dorota Holzer-Zelazewska, Reuven Horesh, Marta Michalska oraz Jasna Vukoje. Pragniemy wyrazić naszą wdzięczność członkom Komitetu Sterującego KEA, powołanego przez Ministra Nauki i Informatyzacji


i Komisja Europejska , 2003, Raising EU R&D Intensity (‘Wzrost intensywności B+R w UE’)





Ostatnia modyfikacja: 15 kwietnia 2004 roku.


BACK